De Koningsdagtraditie: vlug, leeg en kater

Het koningshuis; ofwel de oranje gloed op de keutel genaamd de Nederlandse staat, gaf op 27 april het gebruikelijke feestje voor de verjaardag van het staatshoofd. Het is een nationale ‘vrije’ dag, al hangt dat vooral van je cao af. Alle volkeren der aarde kennen feestdagen, van bevrijdingsdagen tot religieuze dagen en volksfeesten. Deze dagen geven momenten in het jaar vaak een elan van eenheid en verbroedering. Nederland heeft zijn koningsdagtraditie, maar wat vieren we eigenlijk nog?

Veel feestdagen nemen we voor lief, ze zijn een voetnoot in onze agenda en als we geluk hebben zijn we ‘vrij’. Dagen als carnaval zijn, voor een enkeling na, niet de dagen die vooraf gaan aan veertig dagen vasten. Ook bij Pasen denken we eerder aan de paashaas en de lente, dan aan de mythe van de ‘wederopstanding’. Het Suikerfeest is geen erkende dag, bij de overheid noch bij de werkgever, ondanks de ongeveer 1 miljoen Nederlandse moslims. Dodenherdenking op 4 mei is natuurlijk geen feestdag, maar ook geen vrije dag. Al met al komen we op zo’n elf nationale dagen, die niet allemaal even ‘vrij’ zijn. De kapitalisten strooien nu eenmaal niet graag met vrije, doorbetaalde, dagen. Dat 1 mei, de (internationale) dag van de arbeid, geen vrije dag is, is een verworvenheid die wij in Nederland dan ook niet (mogen) kennen. Wat we wel krijgen is Koningsdag.

Koningsdag is een feestdag voor de verjaardag van de koning, maar eigenlijk is het vooral bedoeld om de monarchie te vieren. De opzet van deze dag zou zijn dat het koningshuis een synthese moet voorstellen tussen de Nederlandse staat en de Nederlanders. Op die dag zijn we zogenaamd allemaal even Oranjefeestneuzen, die doen alsof er zoiets bestaat als nationale eenheid en dat duurt precies één nacht en een dag.

De Oranje-Nassaus bezoeken een willekeurige stad en een dorp, laten zich vermaken door middel van voorstellingen en ander jolijt. Her en der wordt koek gehapt en overal in het land spelen mensen, vooral kinderen, ‘ondernemertje’, door op hun kleedje afgedankte huisraad aan te bieden op de vrijmarkt. Op koningsnacht puilen de kroegen uit van het feestgedruis en zuipen veel mensen zich helemaal het lazarus.

De koning kan zijn feestje goed gebruiken, voor één dag lijken ‘alle’ mensen Oranjegezinde onderdanen. Zijn persoon kan immers altijd wel een ‘loyaliteitsinjectie’ gebruiken. Op elke misstap die de koning maakt, rekenen we hem terecht af, zijn populariteit is dan snel tanende. Zijn verjaardag is voor hem podium om zijn blazoen wat op te poetsen. Eerlijk is eerlijk: geef ons een doorbetaalde vrije dag en we maken er wel wat van.

De koning komt uit een familie met een uiterst dubieuze geschiedenis, maar zolang hij zijn rol blijft spelen, dan doet hij het goed. Niet alleen zet hij zich in conform de politiek van de kapitalistenklasse, ook zet hij zich samen met zijn familie zeer actief in voor de koninklijke strijdkrachten. Zijn vrouw en dochter zijn soldaatje gaan spelen, zodat de jeugd zich daardoor laat inspireren hetzelfde te doen. Al zouden de koningin en kroonprinses natuurlijk nooit echt naar het front gaan, wanneer het erop aankomt. De koningin zet zich eerder in voor het bankwezen, ook al zo’n nobel streven.

Zoals een goed gastheer betaamt, had het staatshoofd vorig jaar Donald Trump uitgenodigd voor een logeerpartij in zijn paleis. Trump was toch in Den Haag voor de NAVO-top. De koning en zijn kabinet achtten het een goed idee het boegbeeld van Amerikaanse imperialistische agressie en mede-architect van de Palestijnse genocide, in een van zijn slaapkamers te laten overnachten. De genegenheid over en weer was zodanig goed dat Trump hem op zijn beurt uitnodigde op het Witte Huis voor een dinertje.

Van welke staat is de koning dan precies het staatshoofd? Een staat die de rechten van de werkers steeds verder doet afnemen. Die de rekening van de miljardeninvesteringen voor het leger legt bij steeds diezelfde werkers, studenten en werklozen. Die haar natuur laat verzuren door mammoets als Chemours en Tata hun gang te laten gaan, door zulke onherstelbare schade aan te richten dat geen hobbykip nog een gezond ei leggen kan. Een staat die noch zijn eigen gemaakte problemen, noch die ontstaan door externe factoren, kan, wil en mag oplossen.

Het koninkrijk is een sociale puinhoop en Aruba, Sint Maarten en Curaçao mogen daar ook nog eens de bedorven vruchten van plukken. De koning symboliseert dan ook uitstekend de staat waarin zijn koninkrijk zich bevindt. Of hij nu de monarch is van een sociaaldemocratische regering Kok, op het bordes staat te lachen met Geert Wilders of de rechtse coalitie van Rob Jetten: op Koningsdag valt er daadwerkelijk weinig te vieren en wie dit wel doet, doet het vlug, leeg en (vaak) met een kater als gevolg. Met de eerste mei als de enige ware remedie in het vooruitzicht.