Internationale Werkende Vrouwendag is geen marketingmoment of slechts een feestdag, maar een strijddag van en voor vrouwen uit de werkende klasse: vrouwen die werken of werk zoeken, die jonge kinderen grootbrengen, die gepensioneerd of uitkeringsgerechtigd zijn, die naar school gaan of studeren. Voor vrouwen uit de arbeidersklasse is vrouwenemancipatie onlosmakelijk verbonden met de klassenstrijd tegen kapitalistische uitbuiting en imperialistische oorlogen. Dat is vandaag even urgent als een eeuw geleden!
Geschiedenis ontstaan Vrouwendag
De Verenigde Naties heeft 8 maart in 1978 officieel erkend als Internationale Vrouwendag, maar daar ging veel aan vooraf. De historische wortels van Internationale Vrouwendag liggen in de socialistische vrouwenbeweging en de bredere arbeidersbeweging. Al in 1889 vroeg communiste Clara Zetkin op een conferentie van de Tweede Internationale aandacht voor vrouwenrechten als onderdeel van de klassenstrijd. In 1907 kwamen werkende vrouwen uit heel Europa onder haar leiding samen voor de Internationale Conferentie van Socialistische Vrouwen. Deze bijeenkomst vond één dag voor de conferentie van de Tweede Internationale plaats, zodat de volgende dag een motie om te strijden voor kiesrecht voor zowel mannen als vrouwen kon worden ingediend. Met succes, de motie werd aangenomen!
Tijdens de tweede vrouwenconferentie in 1910 werd besloten jaarlijks een Werkende Vrouwendag te organiseren. Twee jaar later werd in Nederland de eerste Vrouwendag georganiseerd, hoewel deze toen nog geen vaste datum had. Die werd pas vastgelegd naar aanleiding van 8 maart 1917, toen er in het Russische Petrograd een massale vrouwenstaking voor “brood, vrede en vrijheid” was, die de Februarirevolutie ontketende. Daarom riep de Tweede Internationale Conferentie van Communistische Vrouwen in 1921 de datum 8 maart uit tot Internationale Werkende Vrouwendag.
Kapitalistische logica achter vrouwenonderdrukking
Op papier hebben vrouwen tegenwoordig gelijke rechten, maar in de praktijk blijkt dat onder het kapitalisme de positie van vrouwen uit de werkende klasse systematisch wordt ondermijnd.
Het overgrote deel van de vrouwelijke bevolking maakt deel uit van de werkende klasse, en dus gelden hun rechten alleen als ze het kunnen betalen. Net als andere arbeiders, studenten, gepensioneerden en uitkeringsgerechtigden, worden vrouwen geraakt door ontoegankelijke zorg, onbetaalbare boodschappen en een gebrek aan woningen.
Daar bovenop komen de minachting, agressie en (seksuele) intimidatie die veel vrouwen ervaren op hun werk of andere gelegenheden. Juist op de werkvloer is de kwetsbaarheid groot, omdat jezelf of anderen verdedigen je je baan (of loonsverhoging) kan kosten. Vrouwen uit de arbeidersklasse worden daarnaast geconfronteerd met lage(re) lonen, onzekere contracten en zwangerschapsdiscriminatie, maar ook seksistische opvattingen en onveilige situaties op werk, studie, thuis of op straat.
Bovendien dragen vrouwen nog altijd vaak het grootste deel van de onbetaalde arbeid in het huishouden, de zorg voor kinderen en mantelzorg voor zieke of oudere familieleden. Veel vrouwen moeten daarom deeltijd werken. Dit versterkt de economische afhankelijkheid en bemoeilijkt deelname aan vakbondswerk en politieke activiteiten.
De kapitalistische verhoudingen werken door in de privésfeer. Zo kunnen vrouwen door economische afhankelijkheid moeilijker ontsnappen aan gevaarlijke situaties. De toename van intimidatie en femicide weerspiegelt deze kapitalistische realiteit, waarbij vooral vrouwen uit de arbeidersklasse de hardste klappen ontvangen.
Om al deze en nog meer redenen is Internationale Werkende Vrouwendag dus nog altijd hard nodig!
Geen schijnoplossingen maar strijd voor structurele oplossingen
Burgerlijke politici stellen dat er meer vrouwen aan de top moeten komen. Bijvoorbeeld in directies van bedrijven, in de politiek of aan universiteiten. Maar de ervaring leert dat ‘vrouwen aan de top’ geen oplossing is voor de vrouwen ‘onderop’. Burgerlijke feministen richten zich tegen mannen, waarmee ze verdeeldheid zaaien onder de werkende klasse die de kapitalistenklasse in de hand werkt. Beide burgerlijke benaderingen laten de onderliggende oorzaak van vrouwenonderdrukking buiten schot, namelijk het kapitalistische systeem.
Het kapitalisme is gebaseerd op ongelijkheid, op de uitbuiting van de arbeiders door de kapitalisten. Dit systeem veroorzaakt ongelijkheid en het werkt discriminatie en seksistische opvattingen in de hand.
Het kapitaal profiteert van de ongelijkheid van vrouwen. Zo krijgen vrouwen nog altijd gemiddeld minder betaald voor hetzelfde werk, wat ook het algemene loonpeil omlaag drukt. Bovendien worden zorglasten afgeschoven op vrouwen en hun gezinnen, doordat zij met onbetaalde arbeid het gebrek moeten opvangen aan gratis sociale voorzieningen zoals kinderopvang, ouderenzorg, zorg voor (chronisch) zieken etc.
Vrouwenonderdrukking en discriminatie kan dus niet worden losgekoppeld van de kapitalistische verhoudingen in de economie en maatschappij. Dit beseften Clara Zetkin en de vrouwen die van 8 maart Internationale Werkende Vrouwendag maakten heel goed.
Sindsdien is er in de geschiedenis een rode draad zichtbaar: terwijl de burgerlijke politiek en feministen met schijnoplossingen komen, werd de strijd voor de inkomens en rechten van vrouwen uit de werkende klasse altijd gevoerd uit de arbeidersbeweging en de klassengeoriënteerde vrouwenbeweging. Zij luisteren naar de problemen van vrouwen en ervaren deze zelf, en strijden voor structurele oplossingen die de positie van vrouwen verbeteren.
Kortom: de strijd voor vrouwenrechten is onderdeel van de klassenstrijd!
Ga de strijd aan!
Uiteindelijke monde de strijd van de vrouwen op 8 maart 1917 uit in de Socialistische Oktoberrevolutie , die liet zien dat echte vrouwenemancipatie alleen mogelijk is wanneer werkende vrouwen hun bevrijding verbinden aan de bredere strijd voor het socialisme. De revolutie bracht voor het eerst belangrijke rechten voor vrouwen zoals gelijkheid voor de wet, het recht op echtscheiding en toegang tot gratis en legale abortus. Verworvenheden die in kapitalistische landen decennialang ondenkbaar waren. Maar het socialisme creëerde ook voor iedereen toegankelijke voorzieningen voor kinderopvang, zorg, onderwijs, huisvesting, vakantie en andere behoeften.
De socialistische opbouw betekende ook dat er enorme vooruitgang was in de gelijkwaardige betrokkenheid van vrouwen in het politieke leven. Zij namen deel aan de sovjets en het vakbondsleven. Het is dankzij de socialistische opbouw en de strijd voor vrouwenemancipatie in de Sovjet-Unie dat 8 maart wereldwijd werd erkend als Internationale Vrouwendag. In die zin is 8 maart een levend bewijs van het onlosmakelijke verband tussen de strijd voor socialisme en de strijd voor de bevrijding van de vrouw.
Internationale Werkende Vrouwendag blijft daarom een strijddag waarop we onderstrepen dat vrouwenonderdrukking voortkomt uit dezelfde kapitalistische tegenstelling tussen arbeid en kapitaal die de arbeidersklasse als geheel treft. Wij strijden voor directe verbeteringen zoals beter loon, zorg, huisvesting en veiligheid. Maar structurele emancipatie van vrouwen kan niet zonder afschaffing van het kapitalisme, dat de voorwaarden voor onderdrukking in stand houdt. Alleen het socialisme-communisme biedt daadwerkelijk perspectief op de volledige bevrijding van vrouwen en de arbeidersklasse.
Wil je een abonnement op Manifest?
Met jullie hulp garanderen we een communistische visie op de actualiteit in Nederland
Manifest is de krant van de NCPN die maandelijks verschijnt. Met Manifest blijf je op de hoogte van de actualiteit en van onze acties. Manifest belicht verschillende aspecten van de strijd in binnen- en buitenland, en publiceert analyses die inzicht bieden in de nationale en internationale ontwikkelingen vanuit een marxistisch-leninistisch perspectief. Neem nu een abonnement op Manifest of vraag een gratis proefabonnement aan.
Abonneer Nu!
