In de turbulente tijden waarin wij nu eenmaal leven – iets met weken en jaren zei Lenin zo’n honderd jaar gelden – moet je soms toch twee keer met je ogen knipperen bij het zien van bepaalde nieuwsberichten. Sepp Blatter, de voormalig voorzitter van de FIFA, besloot dat het tijd was om de wereld te herinneren aan zijn bestaan en riep fans op het aanstaande wereldkampioenschap voetbal te boycotten. De voorzitter die voetbal altijd chirurgisch probeerde te scheiden van politiek, verbond beide zaken nu opeens in dezelfde zin.
Sepp Blatter, de man die jarenlang als een absolute keizer heerste over het mondiale voetbal. Een figuur die uitblonk in herverkozen worden via vage beloftes en nog vagere verkiezingsprocessen. Sepp, de ‘levende legende’ waarvan zelfs de meest corruptie sportorganisatie ter wereld (de FIFA) op een bepaald punt vond dat hij het wel erg bont had gemaakt met steekpenningen en toernooitoewijzingen.
Juist, die Sepp Blatter ging ons vanaf twitter aansporen om vanuit een soort morele afweging komende zomer niet naar een paar potten voetbal te kijken. Sepp vond namelijk dat Trump nogal akelige zaken is aan het uitspoken de laatste tijd. Het vervolgen van minderheden, reis- en visumbeperkingen opleggen tegen inwoners van Iran, Ivoorkust, Haïti en nog 75 andere landen. Want als zo veel mensen het land worden uitgegooid én niet meer in mogen, wie bevolkt dan de stadions? Sterker nog, wie bouwt de stadions in erbarmelijke omstandigheden?! Ja, die goeie ouwe Sepp herkent een schimmig zaakje als geen ander. Bovendien zal het hem steken dat zijn opvolger als FIFA-voorzitter Gianni Infantino goede betrekkingen onderhoudt met de Amerikaanse president. Trump mag zelfs de wereldbeker gaan uitreiken aan de winnaar van het toernooi. Nu maar hopen dat een land wint waarvan de spelers wél de VS in mogen. Al is het maar om te voorkomen dat Trump’s stoottroepen van ICE het kleedlokaal bestormen in de rust en de reservekeeper ‘uit zelfverdediging’ executeren.
Protestspeldje
Maar er klinken meer stemmen voor een boycot van het wereldkampioenschap vanwege de politieke situatie. Een ondervoorzitter van de Duitse voetbalcompetitie sprak zich uit (wat dat ook moge zijn; pompt ie de wedstrijdbal op of mag hij de fluit van de scheidsrechter warmblazen?). Britse parlementariërs stuurden een gewichtige brief naar de FIFA (ze gebruikten ook moeilijke woorden) om de VS het gastheerschap te ontnemen. En zelfs good-old Teun van de Keuken is een petitie gestart die zo’n 150.000 keer is ondertekend.
Spelen we deze zomer dan nog maar in twee landen om die gouden bokaal? Mexico en Canada zijn immers de andere gastheren, al herbergen ze samen maar vijf van de zestien stadions waarin aankomende zomer wordt gespeeld. Ik verwacht het eerlijk gezegd niet. Wellicht dat in Nederland het maatschappelijk debat in april of mei weer op gang komt, in een paar talkshows ‘experts’ hun mening gaan geven, waarna er vragen in de Tweede Kamer worden gesteld. En dan gaat gegarandeerd de nog te benoemen minister van buitenlandse zaken met zo’n lullig ‘protestspeldje’ op de eretribune zitten voor vijf minuten en heel zuinigjes naar het veld kijken. “Dat zal die vreemde, oranje meneer wel leren”, zie je de minister denken. Waar een klein land groot in kan zijn.
‘Aanstootgevende’ vlaggen
Goed, misschien ben ik wat te streng voor Sepp. Onze gepensioneerde voetbalbobo wil ongetwijfeld het beste voor het voetbal? Al hoorde je hem natuurlijk niet toen een publieke beweging ontstond voor het uitsluiten van de nationale ploeg van Israël van de kwalificatie voor het eindtoernooi in Noord- en Midden-Amerika vanwege de misdaden van de regering tegen het Palestijnse volk. Russische sporters (niet alleen voetbalclubs) werden immers ook binnen een week na het binnenvallen van Oekraïne uitgesloten van alle Europese sporttoernooien. Sommigen mogen nu uitkomen onder een ‘neutrale vlag’. Waarom Israël dan niet?
Zeker onder supporters in Italië, Spanje, Schotland en in het bijzonder Ierland leeft die vraag. Met de campagne ‘Toon Israël de Rode Kaart’ protesteren zij voor en tijdens wedstrijden met spandoeken en leuzen. Zowel om het Israëlische voetbal te weren uit UEFA-competities, als om steun te betuigen aan het Palestijnse volk. Let wel, deze campagne wordt dus gedragen door de supporters; vaak niet door de clubleiding. Toen fans van het Schotse Celtic massaal met Palestijnse vlaggen zwaaiden tijdens een wedstrijd tegen Atletico Madrid, besloot de UEFA een boete op te leggen aan de club van $ 19.000 omdat het zwaaien van de vlaggen ‘aanstootgevend’ zou zijn. De clubleiding schaarde zich achter de UEFA, bang voor meer boetes of sancties. De reactie van de supporters was overigens fantastisch: het volgende thuisduel namen ze massaal nog grotere Palestijnse vlaggen mee.
Ook supporters van het steenrijke Paris Saint-Germain onthulden een groot spandoek tijdens de gewonnen Champions League finale (tegen het Italiaanse Internazionale, 5-0), waarmee ze betoogden dat de genocide in Gaza moet stoppen, net als het doden van onschuldige burgers. Geen onvertogen woord over Israël, maar het eindresultaat was toch een boete van € 10.000 voor de club. Nu maar hopen dat de UEFA er niet achter komt dat in verscheidene topcompetities zoals de Spaanse eerste klasse nog altijd een Oekraïense vlag wordt geprojecteerd naast het scorebord en op reclameborden. Stel je voor dat een Russische oligarch op de eretribune zit… Akkoord, het is een gruwelijke situatie voor Oekraïense bevolking, maar de dubbele standaard wordt zo wel erg pijnlijk zichtbaar.
Acties en consequenties
Oproepen om een groot sporttoernooi te boycotten zijn al zo oud als sporttoernooien zelf, al wordt de daad haast nooit bij het woord gevoegd. Een beetje zoals een bezopen vriend die tijdens het stappen ruzie zoekt met een totale vreemde, je shirt vastgrijpt en dan brult: “Houd me tegen!” Nee maatje, niemand houdt jou tegen, behalve dat kleine, bange stemmetje in je benevelde hersenpan dat piept dat er zo maar eens reële gevolgen aan zo’n actie kunnen vasthangen.
Nederland heeft zich ooit wel eens gebrand aan een boycot; het was nota bene in 1956 het eerste land ooit dat besloot de Olympische Spelen in Australië te boycotten, vanwege de deelname van de Sovjet-Unie. Enige maanden eerder had de partijleiding van de Hongaarse Communistische Partij aan de Sovjet-Unie om hulp gevraagd in een poging een reactionaire coup, gesteund door kapitalistische elementen uit de VS en Europa, af te slaan. Kort daarna rolden er tanks naar Boedapest, en de burgerlijke media deed haar werk in dienst van het kapitaal om een anticommunistische boodschap de wereld in te helpen.1 Het probleem voor Nederland in 1956: enkel Spanje en Zwitserland sloten zich aan bij de boycot. Tja, stonden we daar met ons ‘politiek correcte’ gedrag (lees: anticommunistische hitserij), terwijl de rest van de wereld wel lekker medailles won in Melbourne.
Geen politiek?
Voorlopig blijft het standpunt van de KNVB over het WK, in tegenstelling tot dat in Qatar in 2022, om sport en politiek strikt gescheiden te houden. “Zolang de politiek geen politiek bedrijft, doen wij ook niet aan politiek”, prevelde bondsvoorzitter Frank Paauw. Ach Frank, mooie poging maar je maait volledig over de bal heen. De afwachtende houding van de Nederlandse politiek, het wegkijken, goedpraten, de vermanende vingertjes verpakt in snedige tweetjes, of de misselijkmakende sms’jes van NAVO-bons Rutte aan keizer Donald I… Het is allemaal politiek!
Laten we het eens omdraaien. Stel we ontnemen de VS wél het gastheerschap van het WK vanwege de mensenrechtenschendingen en publieke executies van inwoners die zich verzetten tegen de toenemende militarisering en controle van de burgerij op de samenleving. We sluiten Israël wél uit van Europese competities vanwege de reactionaire regering die misdaden tegen de menselijkheid begaat. Dan moeten we niet daar al stoppen. Wie maakt de genocide in Gaza medemogelijk? Nederland is toch de grootste investeerder in de Israëlische economie en Nederlandse bedrijven zoals Fokker werken vrolijk mee aan technologie die de uitroeiing van het Palestijnse volk kracht bij zet. Tja, dan moeten we inderdaad het Nederlands elftal gaan boycotten, misschien wel de Nederlandse ploegen gaan uitsluiten van Europese competities. Al zijn ze daar zelf inmiddels ook behoorlijk goed in. Enkel AZ wist zich voor de volgende ronde van een Europese clubtoernooi te kwalificeren afgelopen week.
Uiteraard dient Duitsland te worden geweerd uit Europese competities: de Duitse regering treedt misdadig hard op tegen anti-genocide protesten en blijft de staat Israël steunen. Bovendien spreken de Britten met Israël over een nieuw handelsakkoord om de toch al niet zo geringe investeringen in de Israëlische economie kracht bij te zetten. Geen ‘away days’ meer naar Engeland, Schotland, Wales of Noord-Ierland. Mijn punt moge duidelijk zijn: ik kan hier onironisch een lijst met redenen produceren waarom ongeveer elk UEFA-lid moet worden uitgesloten van Europese toernooien. Wat effectief betekent dat we ook geen Europese toernooien meer hebben.
Symptomen, geen oorzaken
‘Progressieve’ lieden zullen het discussiëren over hypothetische boycots ongetwijfeld als een productieve bezigheid beschouwen, maar in wezen verandert er bar weinig. Willen wij een verandering zien in de voetbalwereld, dienen wij onze inspanningen niet te richten op de bovenste regionen van diezelfde corrupte en door de heersende klasse bestuurde voetballerij. Het systeem dat als basis dient voor onze maatschappij, het imperialisme – kapitalisme in haar hoogste stadium waarbij de wereld wordt verdeeld onder verschillende kapitaalblokken die strijden om markten en grondstoffen – dient te worden bestreden. De dubbele standaard rondom het uitsluiten van Rusland en niet Israël of de VS, toont die scheidslijnen tussen machtsblokken haarfijn aan. Het zijn geen harde economische analyses, maar hiermee ziet elke gewone werkende mens dat er een onderscheid wordt gemaakt tussen wij (het door Amerikaans en Europees kapitaal gesteunde Israël en diens troebele relatie met andere NAVO-landen) en zij (het Russische blok).
Laten we niet verzanden in semantische discussies over vlaggen en spandoeken die wel of niet zijn toegestaan, over presidenten die bokalen mogen uitreiken of ministers met speldjes op eretribunes, omringd door miljardairs die niks met het spelletje hebben. De symptomen van een onmenselijk systeem, vaak aangeduid door politicologen als ‘soft power’, dienen wij niet te verwarren met de oorzaken die moeten worden bestreden. De oorzaken die ervoor zorgen dat burgerlijke regeringen de belangen van kapitalisten dienen, en niet die van de volkeren. Belangen die winst boven menselijke waardigheid en veiligheid stellen. En veiligheid die bovendien niet winstgevend genoeg is.
Dus, Sepp, dankjewel voor je sympathieke poging om voetbalsupporters over de wereld nog wat meer zand in de ogen te strooien. Als jij je echt hard wilt maken voor het voetbal, roep supporters dan op om zich te organiseren en de strijd aan te gaan om het kapitalistische systeem, gestoeld op de uitbuiting van de mens door de mens, omver te werpen. Maar iets zegt mij dat zelfs Sepp, hoeveel smeergeld je hem ook biedt, daar geen tweetje over wil plaatsen.
1 Voor meer informatie over de mythevorming rondom de ‘Hongaarse Opstand’. van 1956, zie Truths and Lies about Socialism, deel 3: Over de verdraaiing van de geschiedenis. Het boekje is uitgegeven door de Communistische Jeugd van Griekenland (KNE).
Wil je een abonnement op Manifest?
Met jullie hulp garanderen we een communistische visie op de actualiteit in Nederland
Manifest is de krant van de NCPN die maandelijks verschijnt. Met Manifest blijf je op de hoogte van de actualiteit en van onze acties. Manifest belicht verschillende aspecten van de strijd in binnen- en buitenland, en publiceert analyses die inzicht bieden in de nationale en internationale ontwikkelingen vanuit een marxistisch-leninistisch perspectief. Neem nu een abonnement op Manifest of vraag een gratis proefabonnement aan.
Abonneer Nu!
