Corruptie, racisme en een hypotheek voor een ticket

Zondagavond nemen Argentinië en Spanje het tegen elkaar op in de strijd om de wereldbeker. Ongeacht de uitslag zal deze editie van het eindtoernooi vooral de boeken in gaan als een van de meest controversiële en ‘politieke’ wereldkampioenschappen in de recente geschiedenis. Astronomische ticketprijzen, racisme en bemoeizuchtige politici: het WK 2026 toont hoe een volkssport wordt gegijzeld en verziekt door de heersende klasse.

Al lang voordat het eerste groepsduel in Noord-Amerika begon, glunderde FIFA-voorzitter Gianni Infantino dat het WK 2026 het ‘meest succesvolle’ sportevenement ooit zou worden. Maar, succesvol voor wie? Voor de FIFA is een WK hét evenement om alle kosten van de afgelopen vier jaar te dekken. Het verhogen van de inkomsten tijdens een wereldkampioenschap is dus prioriteit nummer één. Het WK in Rusland (2018) leverde zo’n 5,6 miljard euro op, Qatar was al een stuk lucratiever met 6,6 miljard euro. Deze astronomische bedragen verbleken naast de 12 miljard euro van het WK 2026.

€ 117.201 voor een ticket

De centen komen voornamelijk uit het verkopen van tv-rechten, zodat bedrijven zendtijd kunnen opkopen voor reclames. Omdat bij deze editie het aantal teams werd uitgebreid naar 48, steeg het aantal wedstrijden van 64 naar 104. Dat betekent extra kosten, maar voornamelijk extra tv-gelden. Want meer deelnemende landen betekent meer markten, sponsoren en bedrijven die een slaatje willen slaan uit het evenement. Ook de invoering van twee hydrateerpauzes per helft zorgt voor twee minuten extra aan reclames, al blijft FIFA volhouden dat de pauzes enkel zijn ingevoerd vanwege het welzijn van de spelers. De Spaanse sportkrant Marca schat de extra winsten uit de hydrateerpauzes alleen al op 220 miljoen euro.

Een andere inkomstenbron die FIFA aanboort – of beter gezegd, uitperst – zijn de kaartprijzen. Omdat in de VS dynamic ticketing en ongereguleerde doorverkoop wordt toegestaan, waardoor kaartprijzen kunnen fluctueren naargelang de vraag, waren de groepsduels al onbetaalbaar. Laat staan de knock-out wedstrijden later in het toernooi. (Lees ook ‘WK 2026: feestje voor de allerrijksten’ in Manifest 6, red.)

Wil je alsnog het finaleduel tussen Spanje en Argentinië bijwonen? In Qatar 2022 was € 1300 ‘genoeg’ voor een VIP-stoel, maar nu betaal je voor het goedkoopste kaartje € 4760. Dan mag je ook nog met een verrekijker vanuit de nok van het stadion naar de grasmat turen. Wil je de bal wel kunnen volgen, bijvoorbeeld vanaf de middenlijn? Dan tel je op dit moment € 35.000 neer (dit is geen grap, log zelf maar in op de FIFA doorverkoopwebsite). Als je het winnende doelpunt van dichtbij wilt meemaken achter een van de doelen, kost die ervaring je € 117.201. Nu maar hopen dat je niet naar het toilet moet of net een biertje van $ 16 (nogmaals, geen grap) haalt als er wordt gescoord.

Stoelendans

Een werkend mens gaat zich toch afvragen wie deze prijzen kan betalen. Het antwoord ligt voor de hand: nagenoeg niemand. Tijdens meerdere duels, met name in de groepsfase, zagen tv-kijkers duizenden lege plekken. Toch frappant, aangezien de FIFA stelt dat 99,7 procent van alle stoeltjes bezet zijn. De FIFA rekent namelijk enkel verkochte kaarten, en niet het daadwerkelijke aantal bezette stoeltjes tijdens een wedstrijd.

Hoe zit dat? De FIFA verkoopt ‘hospitalitypakketten’ aan bedrijven. Die kunnen relaties meenemen en een goede beurt maken met de beste stoeltjes in het stadion. En heeft zo’n zakenrelatie geen zin of is hij verhinderd? Ach, het stoeltje is verkocht, dus FIFA rekent zich rijk. De beperkte hoeveelheid kaarten die beschikbaar waren voor nationale supportersverenigingen werden vaak niet uitverkocht, voornamelijk omdat supporters het geld niet hadden. Laat staan dat de gemiddelde voetbalfanaat een nieuwe hypotheek kan en wil afsluiten voor een kaartje, drankje, parkeerticket en een hotelovernachting.

Controverse

Het financiële aspect is slechts één van de schrijnende ontwikkelingen rondom dit wereldkampioenschap. Want ook voor de thuisblijvers is er genoeg om je over op te winden – afgezien van de tactische keuzes van Ronald Koeman tegen Marokko. Een goed voorbeeld is de rode kaart van de Amerikaanse aanvaller Folarin Balogun. Hij werd geschorst voor het achtstefinale-duel tegen België na een lompe charge op een Bosnische verdediger. De schorsing werd kort voor de wedstrijd tegen België omgezet in een voorwaardelijke straf en de bezwaren van de Belgische bond werden niet in behandeling genomen door de FIFA. Gefronste wenkbrauwen alom, zeker nadat Trump triomfantelijk kraaide dat hij drie telefoontjes naar Infantino had gepleegd om te benadrukken dat Balogun een belangrijke speler is voor de VS.

Dan zijn er nog de racistische opmerkingen van een Paraguayaanse senator aan het adres van de Franse superster Kylian Mbappe en een Servische commentator die tijdens België-Iran racistische opmerkingen maakte over een Belgische speler van Congolese afkomst. Zelfs de normaal zo ‘neutrale’ KNVB doet aangifte tegen accounts die racistische berichten stuurden op sociale media naar Nederlandse internationals met een biculturele achtergrond na de uitschakeling tegen Marokko – een terechte beslissing van de KNVB.

Ook beslissingen van de arbitrage tijdens de wedstrijden zorgen voor discussie, opnieuw voornamelijk op sociale media. Waar vroeger werd gesteld dat de arbitrage waarschijnlijk een fout had gemaakt, vliegen de complottheorieën je dit WK om de oren. Argentinië zou worden geholpen door de (video)scheidsrechters omdat de FIFA graag ziet dat Messi een tweede wereldbeker wint. Of wat te denken van de door FIFA aangestelde scheidsrechters die worden beschuldigd van partijdigheid nog voordat de wedstrijd is begonnen? Om nog maar te zwijgen over de discussie rondom (rode) kaarten die wél of niet gegeven hadden moeten worden.

We kunnen ook ellenlang doorgaan over het migratiebeleid van de VS en Canada waardoor fans, scheidsrechters en atleten werden geweerd, het schenden van arbeidsrechten rondom het bouwen en onderhouden van stadions en infrastructuur, enzovoorts.

Selectieve verontwaardiging

Wat opvalt zowel bij de kaartprijzen, het racisme, het immigratiebeleid of een dubieuze rode kaart: de ophef is van korte duur. Zoals dat gaat in het voetbal, telt enkel de volgende wedstrijd. Voetbalbonzen en sponsoren accepteren razendsnel de nieuwe realiteit, bang om invloed (lees: inkomsten) te verliezen. Bedenk dat er drie spelers actief waren op dit WK waartegen op dit moment rechtszaken lopen wegens seksueel overschrijdend gedrag. Nog steeds werden ze opgeroepen door hun nationale federaties. Daar maakten de voetbalbonzen zich niet druk om; net zo goed als dat er een paar holle statements werden gemaakt over de kaartprijzen.

Waar de voetbalbazen zich wél boos om maakten waren de lage onkostenvergoedingen, die niet waren meegestegen met de absurde hotelkosten. De FIFA gaf vrij snel toe, maar voor de miljoenen fans die een pot voetbal wilden zien in het stadion blijven kaartprijzen astronomisch.

Het WK 2026 is niet het eerste WK ooit met controverses. In Qatar vier jaar geleden ging het dagelijks over mensenrechten en arbeidsomstandigheden van gastarbeiders die het oliestaatje draaiende houden. De keuze voor Rusland in 2018 werd omgeven door een zweem van corruptie en denk maar niet dat veel LGBTQ-voetbalsupporters zich welkom voelden. Al tijdens het WK van 1978 in het Argentinië van de anticommunistische dictator Jorge Videla, morden burgerlijke politici over de verdwijnende mensen en spraken spelers van het Nederlandse elftal over corruptie en intimidatie tijdens de verloren finale tegen thuisland Argentinië (3-1 na verlenging).

Alleen komen dit WK de tegenstellingen van de huidige wereld wel erg nadrukkelijk bovendrijven. De schaamteloze corruptie van burgerlijke politici en voetbalbestuurders die zich gesteund weten door kapitalisten in hun zoektocht naar winsten. Reclames proberen ons escapisme aan te praten: “drink en eet onze producten samen en je zult een fantastisch WK beleven.” Maar stel vooral geen vragen over de winsten die worden gemaakt, de politieke inmenging en sla elkaar via Twitter verbaal de hersenen in over of speler X rood had moeten krijgen of niet. Zolang we maar niet naar de echte oorzaken van het probleem kijken.

Tegenstellingen blootleggen

Het WK 2026 voelt minder geslaagd dan zijn voorgangers: in plaats van een escapistisch ‘voetbalfestijn’ (een beschrijving die de FIFA veelvuldig gebruikt) dat afleidt van de verscherpende tegenstellingen in de wereld, werkt het WK als een vergrootglas. De eenzijdige focus op het verdienen van geld over de ruggen van de werkende voetbalsupporters, de exorbitante prijzen en het weerzinwekkende racisme en zaaien van haat door burgerlijke politici: het voetbal vandaag is niet meer van de werkende mensen, maar van de kapitalisten.

Laten we die les meenemen naar komend seizoen; wanneer onze club met een dubieuze hoofdsponsor in zee gaat, wanneer absurde transfersommen worden betaald en de prijzen voor kaarten en drankjes in het stadion nog maar eens stijgen. Wij,de werkende mensen van de wereld, maken het voetbal tot wat het is – en niet de kapitalisten in de skyboxes. Als we het tij willen keren, moeten we de oorzaak van het probleem aanpakken: het kapitalistische systeem en haar onstilbare honger naar winsten.