Over twee weken rolt de bal in Noord-Amerika voor het Wereldkampioenschap voetbal. De aanloop ging echter allesbehalve soepel – net als het vorige WK in 2022 overigens. Internationale politieke spanningen, president Donald Trump die weer opmerkelijke uitspraken doet en de ICE-knokploeg van het Amerikaanse kapitaal werpen hun schaduw over wat volgens FIFA-voorzitter Gianni Infantino het ‘meest succesvolle sportevenement aller tijden’ moet worden. Een ander aspect dat een grote rol speelt in deze editie is de toegankelijkheid voor supporters; heb jij 11,5 miljoen liggen voor een kaartje?
Een WK wordt door veel voetballiefhebbers geassocieerd met momenten tijdens de wedstrijden zelf. Begin op je werkplek bij de koffieautomaat over Maradona’s Hand van God, de kopbal van Van Persie of de teen van de Spaanse doelman Casillas en je pikt de voetbalfanaten er zonder problemen uit. Sport verbindt en bij het meest bekeken sportevenement ter wereld is dat al helemaal het geval. Wie het WK van dichtbij wil meemaken, mag in de rij aanschuiven. Dat bleek toen FIFA-voorzitter Infantino begin dit jaar verklaarde dat de FIFA maar liefst een half miljard ticketaanvragen voor het WK 2026 had ontvangen. Gezien de totale capaciteit van alle stadions waarin wordt gespeeld (verdeeld over 16 speelsteden) zouden er 7 miljoen tickets kunnen worden verkocht. Wanneer we het verhaal van Infantino geloven zou de FIFA slechts aan 1,5 procent van de vraag hoeven te voldoen om elke wedstrijd stijf uit te verkopen.
‘Dynamische’ prijzen
De kaarten voor het WK worden namelijk in vier fasen verkocht, waarbij in elke fase kaarten beschikbaar komen voor specifieke wedstrijden of gedeeltes van het stadion. In het stadion zelf kunnen supporters kiezen uit vier categorieën kaarten: categorie 1 zou toegang bieden tot stoelen met het beste zicht op het veld, met een categorie 4 ticket zit je waarschijnlijk ergens hoog in de nok van het stadion.
Daar wringt de schoen: bij de prijzen van deze kaarten, de periodieke prijsstijgingen en de onduidelijkheid over welk kaartje je nu precies koopt. Wat gebeurt er dan precies? Voorop gesteld zijn de prijzen van elke categorie fors verhoogd. Ook wanneer je een kaart wilt kopen in categorie 4 wordt dat bijzonder lastig: per wedstrijd zijn slechts 3 tot 4 vakken beschikbaar in een stadion. Het overgrote deel van de kaarten valt in categorie 1 of 2 leert een bezoek aan de FIFA-ticketverkoop ons. Terwijl twee jaar geleden een willekeurige groepswedstrijd te bezoeken was voor omstreeks €120, betaal je nu gemiddeld €350 voor een kaartje voor hetzelfde type wedstrijd. Al kan dit enorm verschillen per duel: het eerste duel van het Nederlands elftal tegen Japan kun je ergens in de nok van het Dallas Stadium bijwonen als je even €500 overmaakt naar de FIFA. Wil je toch een bijzondere wedstrijd bezoeken, bijvoorbeeld de finale in New Jersey? Voor het goedkoopste ticket mag je omgerekend €6600 neertellen. In Qatar betaalde je een ‘slechts’ €1300 voor de duurste kaarten om de finale te mogen bijwonen.
Misleiding
Bovendien is gebleken dat supporters die tijdens eerdere verkooprondes in de afgelopen herfst en winter kaarten kochten in categorie 1, niet altijd daar worden geplaatst. Deze supporters kochten een kaart voor categorie 1, waarbij de exacte zitplaats later zou worden toegewezen. Sinds een update van de FIFA in april blijkt dat veel van de supporters moeten plaatsnemen in vakken die momenteel staan aangeduid als categorie 2, 3 of 4. Twee Amerikaanse rechters kondigden deze maand aan te onderzoeken of er sprake is van misleiding door de FIFA. De kans dat de supporters in het gelijk worden gesteld, lijkt groot maar gezien het tijdsbestek zal dat pas ver na het toernooi bekend worden. Wie komen dan wel op de beste plekken te zitten? Dat zijn natuurlijk de sponsoren en grote bedrijven die ‘hospitality’ pakketten aanschaffen. Zo blijven veel plekken onbereikbaar (lees: onbetaalbaar) voor gewone supporters.
De FIFA verklaarde – na zeer terechte kritiek op de exorbitante prijzen – niets te kunnen doen aan de prijzen vanwege het gebruik van dynamic pricing. Wanneer tickets in een vroege fase hard gaan, wordt de prijs in de volgende verkoopronde verhoogd. Dit heeft niks te maken met betere kaarten, maar enkel het verder maximaliseren van winst. Bovendien rept de FIFA met geen woord over hoeveel kaarten nog beschikbaar zijn, wat speculatie in de hand werkt. En het lijkt allemaal legaal mede vanwege de lakse regelgeving rondom prijzen in de VS.
Het tweede slaatje waar de FIFA probeert geld uit te slaan is het ‘herverkopen’ van tickets. Mensen die een kaart hebben gekocht kunnen deze opnieuw verkopen – bijvoorbeeld wanneer ze verhinderd zijn – maar enkel via de officiële kanalen van de FIFA. Opnieuw, op zichzelf zijn dit geen vreemde beslissingen, het kan namelijk wanpraktijken van louche kaartenhandelaren tegengaan. Ware het niet dat de FIFA zelf intussen deze zwarte markt mogelijk maakt: in tegenstelling tot het vorige WK is er géén limiet op het doorverkoopbedrag geplaatst. Dat betekent dat op het moment van schrijven je een ‘resale’ kaartje voor de finale kunt kopen voor 11,5 miljoen dollar - ja, dat lees je goed. Als klap op de vuurpijl steekt de FIFA consequent 5 tot 10 procent commissie van de opnieuw verkochte kaarten in eigen zak. Dat is makkelijk scoren.
Parkeren en pitten
Bovendien hebben supporters niet alleen een kaartje nodig maar betaal je ook grof geld voor vervoer en overnachting. Een parkeerplek bij het MetLife Stadium (waar onder andere de finale wordt gespeeld) vanaf $225 per dag maakt dat een weekabonnement bij de Q-Park van het Museumplein in Amsterdam klinkt als een koopje. Alternatieven als trams, treinen en metro’s zagen ook een enorme vlucht in ticketprijzen. Ook overnachten blijft een probleem: hotels in de VS, Mexico en Canada gooiden hun prijzen gemiddeld met maar liefst 300 procent omhoog. Zo rapporteerde The Athletic dat een hotel in Mexico-Stad dat eind mei $157 per nacht kostte, op 10 en 11 juni (rond de WK-opener tussen Mexico en Zuid-Afrika) maar liefst $3882 oplevert. Nu is het niet ongebruikelijk dat hotelprijzen omhoog schieten wanneer grote sportevenementen plaatsvinden in een regio, maar de vraag blijft wie anderhalf maandsalaris kan en wil neerleggen voor één overnachting.
Elitefeestje
De gevolgen van deze explosieve kosten laten zich raden: hoewel de FIFA geen uitspraak heeft gedaan over het aantal verkochte kaarten, kwamen eind mei opeens duizenden kaarten beschikbaar voor haast alle wedstrijden. De prijzen zijn iets verlaagd in vergelijking met de eerdere verkooprondes, maar je betaalt dus nog steeds minimaal €500 voor een groepsduel van het Nederlands elftal. The Athletic rapporteerde eerder ook al dat het aantal geboekte overnachtingen in speelsteden ver achterblijft bij wat hotels hadden verwacht. Burgemeesters van meerdere speelsteden roepen inmiddels zenuwachtig dat de FIFA de prijzen moet verlagen, indachtige de vele miljarden die zijn geïnvesteerd om het toernooi naar hun stad te halen. Die moeten immers worden terugverdiend.
En precies daar lopen veel gehoorde analyses spaak: een WK wordt gezien als een evenement waar geld aan moet worden verdiend. Een festival waar een kleine groep die het zich financieel kan veroorloven aan mag deelnemen. Kaartprijzen worden enkel gezien als inkomstenbron door organisatoren, niet als een forse uitgave voor supporters die het hele jaar werken om een wedstrijd op een bijzonder toernooi bij te wonen. Natuurlijk zien we deze tendens ook in het clubvoetbal, waar seizoenskaarten en ticketprijzen al langere tijd stijgen. Waar rijke kapitalisten voetbalclubs opkopen en gebruiken als investeringsobjecten, terwijl het juist hoekstenen zijn waar de mensen uit de hele samenleving elkaar treffen.
De exorbitante ticketprijzen, hoge parkeerkosten en hotels die kamers voor absurde prijzen wegzetten zijn niet slechts een uiting van de tendens dat voetbal tegenwoordig ‘alleen nog maar over geld gaat’. Het opvoeren van prijzen zorgt er enkel voor dat werkende mensen worden uitgesloten van het spel dat juist is opgebouwd en vormgegeven door de werkende massa. Dat de kapitalistische elite probeert supporters uit te persen tot de laatste cent is niet een natuurlijk fenomeen, maar een noodzakelijkheid van het kapitalistische systeem. Voetbal is voor miljarden arbeiders een bindmiddel, een bron van vreugde en troost en vervult daarmee een belangrijke maatschappelijke behoefte. Wij, de werkende mensen van de wereld, maken het voetbal tot wat het is. Alleen de strijd voor een wereld waarin niet meer winst, maar de behoeftes van de mens centraal worden gesteld kan een einde maken aan de doelbewuste uitsluiting van werkende mensen.
Wil je een abonnement op Manifest?
Met jullie hulp garanderen we een communistische visie op de actualiteit in Nederland
Manifest is de krant van de NCPN die maandelijks verschijnt. Met Manifest blijf je op de hoogte van de actualiteit en van onze acties. Manifest belicht verschillende aspecten van de strijd in binnen- en buitenland, en publiceert analyses die inzicht bieden in de nationale en internationale ontwikkelingen vanuit een marxistisch-leninistisch perspectief. Neem nu een abonnement op Manifest of vraag een gratis proefabonnement aan.
Abonneer Nu!
