Ogenschijnlijk een bijzondere situatie: Coen van Oostrom, een vastgoedmiljonair die net een maand voorzitter van werkgeversorganisatie VNO-NCW is, sloot zich aan bij de oproep van de vakbonden en keerde zich tegen de verhoging van de AOW-leeftijd. Niet veel later ging het kabinet overstag: de geplande verhoging gaat voorlopig van tafel. Komen kapitaal en arbeid samen in verzet tegen de kabinetsplannen?
Zeker niet. VNO-NCW en het kabinet hebben beide uiteindelijk hetzelfde doel: de belangen van het Nederlandse grootkapitaal vertegenwoordigen. Die belangen zijn tegengesteld aan die van de Nederlandse werker; van samenwerking kan dus geen sprake zijn. Dat werd eens te meer duidelijk toen de vakbonden aankondigden vooralsnog tóch door te gaan met de ov-staking op 24 juni, die gericht is tegen de bezuinigingen op sociale zekerheid. De VNO-NCW voorman reageerde teleurgesteld: zijn er dan niet genoeg ‘aanknopingspunten’, heeft het kabinet niet genoeg ‘mooie openingen’ voor gesprekken aangeboden?
Aan deze reactie is goed te zien waarom het Nederlandse kapitaal, bij monde van Van Oostrom, zich tegen enkele van de bezuinigingsplannen keert. Het zijn niet de bezuinigingen zelf die het probleem zijn, maar de onvrede die door de bezuinigingen wordt veroorzaakt. In een land dat wordt platgelegd door strijdende arbeiders is het moeilijk je kapitaal te laten groeien. Om die onvrede af te vlakken gaan werkgevers en kabinet listig te werk. Ze snappen dat je tien bezuinigingen moet aankondigen als je vijf bezuinigingen wilt doorvoeren, zodat de schijn ontstaat dat vakbonden ‘onredelijk’ zijn als ze niet komen praten over hoeveel de werkers gaan inleveren. Maar steeds minder mensen trappen in zulke politieke spelletjes.
Het eind vorig jaar gepresenteerde Rapport Wennink blijft zeer inzichtelijk voor wie wil weten wat het huidige wensenlijstje van het Nederlandse kapitaal is. En hoewel in dat rapport wordt voorgesteld dat de overheid flink gaat korten op ‘consumptieve uitgaven’ – lees: alles wat niet direct ten goede komt aan het kapitaal, zoals de sociale zekerheid – is de hoofdboodschap dat er miljarden en miljarden geïnvesteerd moeten worden in de economie. Een oplopende staatsschuld is voorlopig dus acceptabel, zolang het Nederlandse kapitaal genoeg kan profiteren van economische groei.
Het is die wens die niet vergeten moet worden als Van Oostrom zich ‘sympathiek’ tegenover de Nederlandse werker opstelt. In hetzelfde Telegraaf-interview waarin hij aangeeft dat de AOW-verhoging niet door moet gaan, en de WW- en WIA-bezuinigingen beter de ijskast in kunnen, hamert hij vooral op de noodzaak van groei, groei, groei. Dat behalen is de eerste prioriteit: “En dan kunnen we daarna ruzie gaan maken of die bezuiniging dan 6 miljard moet zijn of een ander getal.” Als eerst bezuinigen en dan uitgeven niet lukt, kan het kapitaal prima leven met eerst uitgeven en dan bezuinigen. Zolang die miljarden maar geregeld worden.
Het is goed dat de vakbonden geen genoegen nemen met de AOW-leeftijd toezegging. De stakingen nu al afzeggen zou een grote fout zijn geweest. Daarmee is echter niet gezegd dat de vakbonden zich volledig ontdaan hebben van het poldersprookje van samenwerking tussen kapitaal en arbeid. Dat is ook duidelijk terug te zien in de stukken die het FNV-bestuur schreef voor het aanstaande FNV-congres, dat plaats zal vinden op 4 en 5 juni. Op pagina 5 meer over deze stukken en wat er dit congres op het spel staat, maar ook over hoe we stappen kunnen zetten om een sterkere vakbeweging op te bouwen die in staat is klassenstrijd te voeren voor de belangen van de bevolking.
Dat een samenleving die niet alleen draait om economische groei en winst voor het kapitaal mogelijk is, bewijst Cuba al decennialang. Even lang wordt de Cubaanse bevolking daarvoor bestraft door de VS. De economische blokkade is nu zo sterk opgevoerd dat elk ander land al lang in elkaar was gestort. Over waarom Cuba de strijd doorzet, en hoe, is in deze krant meer te lezen. Hierover is ook een nieuwe Manifest Podcast aflevering opgenomen, die online te beluisteren is.
Lees de Waarheid in Manifest! Niet alleen in de papieren Manifest, maar ook digitaal op de website van Manifest (leesmanifest.nl) en de website van de partij (ncpn.nl). Zie ook voorwaarts.net van de CJB. De volgende krant komt uit op 7 juli.