Het bos door de ceders heen

Israëlische troepen trokken dit jaar opnieuw Libanees grondgebied binnen na de escalatie met Iran en Hezbollah. Landbouwgrond werd platgewalst, huizen gebombardeerd, volledige dorpen met de grond gelijkgemaakt. Burgers en hulpverleners vernietigd door 'double tap'-aanvallen¹ met Mikholit-glijbommen afgevuurd vanuit rondcirkelende F-35 gevechtsvliegtuigen gebouwd met Nederlandse onderdelen. Dit terwijl Israëlische functionarissen uitlegden dat deze gebieden niet langer als veilig konden worden beschouwd tenzij ze onder langdurig militair toezicht bleven staan.

Israël zegt dat het Zuid-Libanon niet wil bezetten. Het wil Libanon enkel militair controleren, permanent monitoren, delen ontvolken, zich het recht voorbehouden om het aan te vallen wanneer het wil, en voorkomen dat vijandige groepen er opereren. Wat tegenwoordig blijkbaar als iets anders dan bezetting wordt beschouwd. Staakt-het-vuren krijgen dezelfde behandeling; raketten voor mij maar niet voor jou, waarbij elk staakt-het-vuren waarmee Israël instemt volledig eenzijdig blijkt te zijn en consequent door het Israëlisch leger wordt geschonden.

In 2026 beschrijven Israëlische functionarissen de nieuwe militaire zones in Libanon als ‘veiligheidsgebieden’. Tijdens eerdere invasies waren het ‘bufferzones’. In Gaza heet het ‘operationele controle’. Op de Westelijke Jordaanoever is het ‘betwist gebied’. Het vocabulaire verschuift afhankelijk van welk publiek men voor de gek wilt houden. Maar het daadwerkelijke proces blijft opmerkelijk consistent: militaire expansie gepresenteerd als terughoudende zelfverdediging. Volgens Israël zouden de Joden altijd het slachtoffer zijn van verschrikkelijke jihadisten. Elke daad van Israëls tegenstanders wordt behandeld als een genetische herinnering aan de Holocaust die opnieuw tot leven komt en grenzeloos geweld vereist. En zelfs wanneer er geen daad is gepleegd, moet Israël preventief toeslaan om zijn zelfverklaarde ‘Joodse’ etnostaat veilig te stellen. ‘Nooit weer’ betekent blijkbaar ‘meteen nu’.

En het stopt nooit. Dat is het verhaal van Israëls huidige beleid in Libanon. Niet de Hezbollah-raketten. Niet de tactische vergelding. Niet de korte-termijnveiligheid aan de grens. Wat er in Zuid-Libanon gebeurt weerspiegelt een bredere transformatie binnen de Israëlische staat zelf: het opgeven van elk betekenisvol onderscheid tussen oorlog en normaliteit. Oorlog wordt niet langer behandeld als een tijdelijke toestand. Oorlog is een bestaansvorm geworden die actief wordt nagestreefd om legitimiteit te behouden.

In Israël is dat geen geheim. Minister van Financiën Bezalel Smotrich verklaarde trots: “Er zal een politiek aspect zijn in Gaza om onze grenzen uit te breiden, een ander aspect richting Libanon om de Litani-rivier te bereiken binnen verdedigbare grenzen, en een derde aspect richting Syrië tot aan de top van de Hermonberg en minstens de bufferzone.” Itamar Ben-Gvir, Israëls minister van Nationale Veiligheid, die regelmatig te zien is met een ‘Greater Israel’-speldje, heeft zich openlijk uitgesproken voor actieve nederzettingenbouw in Zuid-Libanon.

Het probleem voor Israël is dat het in stand houden van een vestigingsstaat in permanente oorlog een voortdurende uitbreiding van militaire logica vereist. Een samenleving die georganiseerd is rond belegering, koloniale bezetting en demografische controle zal de bevolking van elk buurland zien als een veiligheidsprobleem op lange termijn in plaats van als een politieke realiteit.

De oude taal over onderhandelde akkoorden en tweestatenoplossingen duikt af en toe nog op in diplomatieke verklaringen omdat westerse regeringen zoals Nederland retorische dekking nodig hebben. Maar binnen de Israëlische politiek, vooral na de oorlogen van de afgelopen drie jaar, is het zwaartepunt sterk verschoven richting openlijk territoriaal maximalisme.

De Westelijke Jordaanoever wordt stukje bij beetje geabsorbeerd via nederzettingen, wegennetwerken, militaire zones en juridische integratie. Over Gaza wordt minder gesproken als een plek waar Palestijnen wonen dan als een permanent vijandige ruimte die eindeloos moet worden ingedamd. Zuid-Libanon wordt op dezelfde manier benaderd: niet als soeverein grondgebied van een ander land, maar simpelweg als een veiligheidsomgeving die direct beheerd moet worden.

En elke veroordeling wordt gevolgd door een nieuwe wapenzending. Bezetting is illegaal, tenzij Booking.com vanuit hartje Amsterdam daar een vakantiehuisje te huur kan zetten. Collectieve bestraffing is onaanvaardbaar tenzij het wordt verpakt als terrorismebestrijding om Shell’s olietransporten veilig te stellen. Annexatie schendt internationale normen tenzij het langzaam genoeg gebeurt zodat ons ministerie van Buitenlandse Zaken ongemakkelijke persconferenties kan vermijden — en zolang Israël ondertussen nog wat extra witte fosfor uit Nederland kan kopen.

Men begint te vermoeden dat stabiliteit nooit echt het doel was.

Jay is lid van de Commissie Internationaal van het Partijbestuur van de NCPN.

1. Een 'double tap'-aanval is een militaire tactiek waarbij een eerste luchtaanval of artilleriebeschieting kort erna wordt gevolgd door een tweede aanval op dezelfde locatie, met als doel toegesnelde overlevenden, hulpverleners of journalisten te raken en het aantal slachtoffers te maximaliseren – red.