‘Dokken voor de oorlogseconomie’

Met de presentatie van het coalitieakkoord is het Kabinet Jetten er bijna. Als we de presentatie van Rob Jetten, Dilan Yeşilgöz en Henri Bontenbal mogen geloven, dan sparen ze zowel de kool als de geit door nú moeilijke keuzes te maken. Later zullen ‘we’ daar allemaal voordeel van hebben, beloven ze ons met uitgestreken gezichten. Wie het akkoord leest zal zien dat de coalitieplannen voor een gedeelte bestaan uit bij elkaar gefantaseerde luchtkastelen, maar vooral veel ongegeneerd afbraakbeleid voor de werkende klasse die moet inleveren en voordelen voor het kapitaal.

De bijzondere vorm die het kabinet zal aannemen, met van meet af aan een minderheid in de Eerste én Tweede Kamer, betekent enerzijds dat er nog wel wat geschoven zal worden met enkele miljoenen hier en daar, maar anderzijds ook juist dat er vertrouwen is dat er overeenstemming gevonden zal worden met de oppositie. De algemene lijn die in het coalitieakkoord is uitgestippeld geeft dus een goed beeld van wat we komende tijd kunnen verwachten.

Sociale zekerheid verder uitgekleed

De luchtkastelen in het coalitieakkoord verschijnen als beloftes die in datzelfde akkoord gebroken worden, soms zelfs enkele zinnen eerder of later. Een voorbeeld: ons wordt beloofd dat “wie niet kan werken, moet kunnen vertrouwen op een goed stelsel van sociale zekerheid.” Maar op dezelfde pagina worden “maatregelen inzake WW, transitievergoeding en van werk naar werk en loondoorbetaling bij ziekte en WIA” aangekondigd. En die maatregelen zijn niet mals. Volgens dit plan zullen er miljarden minder beschikbaar zijn voor deze uitkeringen. De eisen om in aanmerking te komen voor een uitkering worden verscherpt en de duur van de uitkering wordt drastisch verkort.

Deze maatregelen wordt uitgelegd als ‘meevallers’ voor de uitkeringsgerechtigden, de nieuwe regelingen zullen namelijk ‘activerend’ zijn. Dat betekent dat uitkeringsgerechtigden actiever een beroep zullen moeten doen op hun spaarrekening om in hun levensonderhoud te voorzien. Een retorisch foefje uit de hoge hoed van de Onafhankelijke Commissie Toekomst Arbeidsongeschiktheidsstel (OCTAS), die in 2024 een advies uitbracht aan toenmalig minister van sociale zaken en werkgelegenheid Van Gennip om het stelsel te ‘verbeteren’. Het aanstaande minderheidskabinet heeft de afbraakideeën van de commissie in hun akkoord gekopieerd. Geen fris elan of originele plannen: gewoon voortzetting van hetzelfde afbraakbeleid.

Bezuinigingen in de zorg

Niet alleen uitkeringsgerechtigden worden geraakt. Vanaf volgend jaar springt het eigen risico omhoog van 385 euro naar 460 euro, én het wordt ook nog eens geïndexeerd – dit betekent dat het mee stijgt met de inflatie. Ongeveer de helft van de volwassenen moet elk jaar het eigen risico volledig betalen, en een groot deel daarvan zal die 75 euro extra erbij moeten lappen. Medicijnen die je zonder recept kan halen worden sowieso niet meer vergoed. Langdurige zorg, zoals de GGZ en gehandicaptenzorg, wordt gekort voor honderden miljoenen. Nu al wachten zorgbehoevenden vaak maanden voordat ze geholpen kunnen worden. Ook verpleeghuizen en de huishoudelijke zorg worden hard geraakt door de bezuinigingen die de coalitie wil doorvoeren.

Slikken of stikken

De coalitie wil AOW koppelen aan de stijgende levensverwachting. Voor dertigers en jongeren komt dit neer op werken tot je zeventigste. Dit is een directe breuk met de belofte van Rutte III in 2019 (waaraan D66, VVD en CDA ook deelnamen), toen de vakbonden werd voorgehouden dat de AOW-leeftijd slechts met acht maanden zou stijgen voor elk extra jaar levensverwachting. Deze belofte was cruciaal om de hervorming van het pensioenstelsel er doorheen te loodsen. De drie partijen zijn zo brutaal dat ze beweren bovenstaande bezuinigingen door te willen voeren in overleg met de vakbonden, en dat ze bij die gesprekken ‘serieuze inspanningen van alle betrokken partijen’ verwachten. Politieke taal voor: “Slikken of stikken.”

De drie musketiers in dienst van het kapitaal zetten ook de aanval in op cao’s. Eerst wordt vroom verkondigd dat een cao ‘een belangrijke pijler onder arbeidsvoorwaarden en -omstandigheden’ is en moet blijven. Dat is zeker zo, aangezien ruim driekwart van de werkers onder een cao valt. Ook de overige kwart heeft baat bij goede cao’s want dan zijn ook hun bazen genoodzaakt de arbeidsvoorwaarden te verbeteren. Onder het mom van cao’s ‘moderniseren’ en aansluiten bij ‘Europese trends’ wil de coalitie het arbeidsrecht versoberen. Wat die ‘Europese trends’ inhouden? De EU heeft bijvoorbeeld de achturige werkdag aan banden gelegd, waardoor we bijvoorbeeld in Griekenland al langere werkdagen (van wel 13 uur!) en -weken zagen. De coalitie wil in ieder geval de ontslagvergoeding veranderen, zodat werkgevers die ‘genoeg’ investeren in omscholing straks minder of zelfs helemaal geen ontslagvergoeding hoeven te betalen.

‘Vrijheidsbijdrage’

Maar we krijgen er vrijheid voor terug! Althans, in de budgettaire tabel van het coalitieakkoord is de ‘vrijheidsbijdrage’ te vinden onder het kopje ‘Defensie, geopolitiek en Oekraïne’. Die bijdrage betekent verhoging van de inkomstenbelasting om het begrotingstekort te dichten. Volgend jaar moet er 1,5 miljard extra opgehaald worden, en daarna jaarlijks 3,4 miljard. Het is dus niet alleen misbruik van het woord vrijheid, maar ook ronduit misleidend. Zo betalen we mogelijk honderden euro’s extra belasting die de coalitie wil spenderen aan wapentuig, maar ook aan het dichten van het gat van 11 miljard euro dat de hypotheekrenteaftrek in de begroting achterlaat.

Wie is de pineut?

‘We’ zijn dus meer geld kwijt, ‘we’ mogen langer werken, en als ‘we’ in de tussentijd ziek worden of om welke reden dan ook onze baan verliezen krijgen ‘we’ te maken met een sociaal vangnet waar bijna alle rek uit is. Dan rest de vraag: wie is eigenlijk ‘we’? Het aanstaande kabinet houdt ons voor dat ‘we’, alle Nederlanders omvat: “In Nederland werken werknemers, werkgevers en de overheid altijd samen en tonen lef in moeilijke tijden. We vinden samen oplossingen die nodig zijn voor onze toekomstige welvaart.”

Als dat zo is zou je mogen verwachten dat niet alleen de Nederlandse werkers, maar ook het Nederlandse kapitaal wat inlevert. Niets is minder waar. Voor de grote bedrijven beloof het coalitieakkoord een hele reeks belastingvoordelen, subsidies en het schrappen van regels zodat ze nog minder rekening hoeven te houden met de belangen van werkers.

Waar doen we het allemaal voor?

Mag de bevolking ook iets verwachten in ruil van de pijnlijke bezuinigingen van tientallen miljarden euro’s? Bijvoorbeeld dat de vele problemen in Nederland worden aangepakt, zoals het schrijnende, maatschappij ontwrichtende en nu al jaren voortdurende woningtekort? Helaas, het geld is daar niet voor bestemd. Voor woningbouw wordt jaarlijks een luttele miljard euro extra uitgetrokken, en de D66-verkiezingsbelofte van ‘10 nieuwe steden!’ is flink verwaterd naar een aantal ‘grootschalige nieuwbouwlocaties’.

De tientallen miljarden zijn bestemd voor de grote bedrijven en de overgang naar een oorlogseconomie. De nieuwe NAVO-norm van 3,5 procent van het BBP moet en zal gehaald worden, en wordt zelfs wettelijk verankerd. Overigens wordt nog steeds gezocht naar een geloofwaardige vijand om deze gigantische toename in geld voor wapentuig te verklaren. Rusland, dat nu al vier jaar z’n tanden stukbijt op Oekraïne, maar ook China en Iran worden genoemd. Alsof de legers van deze landen, duizenden kilometers hiervandaan, binnenkort op onze stoep zouden staan. Voor de wapenfabrikanten klinken de plannen uiteraard als muziek in de oren. De werkende klasse moet dokken voor de oorlogseconomie die de rijken nog rijker maakt.

Internationaal recht

“De Verenigde Staten zijn de wereldmacht met wie wij de meeste belangen delen.” Zo stellen de coalitiepartijen onomwonden. Die stelling gaat wel regelrecht in tegen een hele hoop andere uitspraken die gedaan worden. Bijvoorbeeld: “Nederland heeft de verantwoordelijkheid om het internationaal recht actief te bevorderen. Dit doen wij onder andere door internationale organisaties te huisvesten. Nederland conformeert zich bij zijn buitenlandbeleid aan oordelen van het Internationaal Gerechtshof en het Internationaal Strafhof.” Laat het nu net de VS zijn die, door middel van sancties, grondig aan de stoelpoten van het Internationaal Strafhof zagen, net zoals ze de VN en de Wereldgezondheidsorganisatie ondermijnen.

Eén zin verder belooft de coalitie op te treden tegen straffeloosheid in Gaza. Maar er wordt met geen woord gerept over sancties in het coalitieakkoord. Daarmee is het ook gelijk duidelijk dat de bewering: “Er moet een einde komen aan (de uitbreiding van) illegale nederzettingen, aan het Israëlisch geweld tegen burgers in Gaza en aan het belemmeren van noodhulp”, niets meer is dan gebakken lucht. Datzelfde geld voor de volgende zin: “We blijven pal staan voor onze Westerse vrije waarden en komen op voor mensenrechten.” Als de VS worden benoemd als belangrijke bondgenoot, en Israël ongestraft een genocide mag uitvoeren, is duidelijk wat die waarden zijn en wat we eraan hebben. Dezelfde woordspelletjes die al decennialang worden gespeeld, worden rustig voortgezet in Den Haag. Wie heeft Mark Rutte nog nodig, als je met droge ogen zulke holle statements kunt verkopen zonder ook maar een vinger te willen uitsteken?

Migratie

Dat ‘vrije waarden’ en ‘opkomen voor mensenrechten’ rekbare begrippen zijn, merken we ook bij het hoofdstuk over migratie. De asielprocedure wordt flink uitgekleed. Verplichte stappen worden afgeschaft. Denk dan aan de ‘voornemenprocedure’. Dit houdt in dat, als een asielaanvraag wordt afgewezen, de asielaanvrager dit te horen krijgt samen met de redenen voor de afwijzing. Het medische onderzoek dat asielzoekers voorafgaand aan de procedure krijgen, met als doel onderzoeken of er problemen of aandoeningen zijn die de aanvraag kunnen belemmeren, zal verdwijnen. De coalitie houdt ook een stok achter de deur omdat het ‘aanvullende instroombeperkende maatregelen’ wil kunnen nemen, waaronder een stop op de nareis van ‘subsidiair beschermden’. Dus mensen die niet voor een vluchtelingenstatus in aanmerking komen, maar waarvoor er zwaarwegende redenen bestaan om aan te nemen dat deze personen bij terugkeer een reëel risico van ‘ernstige schade’ zouden lopen, zoals de doodstraf of folteringen, zullen eventjes geduld moeten hebben. Dat zal menig kiezer die op het ‘progressieve’ D66 of ‘barmhartige’ CDA stemde toch niet voor ogen hebben gehad? Toch knap om een haast onmenselijker migratiebeleid uit te stippelen dan een kabinet waar nota bene de PVV kort met de scepter zwaaide.

Democratie verder onder druk

Dit alles, en nog veel meer in het 67-pagina tellende document waar aankondigingen van afbraakbeleid worden afgewisseld met holle woorden die verwijzen naar niet-bestaande gedeelde belangen tussen baas en werker. Hier zit de werkende klasse niet op te wachten. Verzet en strijd is hard nodig om een stokje te steken voor de plannen van de coalitie.

Maar ook hier zet het aankomende kabinet de lijn van de afgelopen jaren door. “Het demonstratierecht is een fundamenteel onderdeel van onze democratie.” Leuke oneliner, maar het vervolg laat gelijk zien dat dit recht blijkbaar toch niet zo fundamenteel is voor de coalitie: “maar zoals we de afgelopen tijd zagen slaat demonstreren soms door in grootschalige verstoring van de openbare orde.” Eindstand: meer bevoegdheden om demonstraties te verplaatsen, verbieden of op te breken. En dat terwijl afgelopen oktober nog een onderzoek uitkwam, nota bene uitgevoerd in opdracht van de overheid, met het advies de wet niet aan te passen. Zo’n 97 procent van de demonstraties verloopt zonder problemen. Wanneer wel incidenten zijn, is dat in driekwart van de gevallen slechts één incident per demonstratie.

Daarnaast wordt nog de aanstaande wet op de politieke partijen kort aangestipt die nieuwe mogelijkheden schept om politieke partijen te verbieden, niet door de rechter op basis van strafbare feiten, maar door de minister op basis van de inhoud van het partijprogramma. Ook is er een aankondiging dat de coalitie een kiesdrempel gaat onderzoeken. Verzet tegen de lijn die deze coalitie inslaat, een lijn van afbraakbeleid om een oorlogseconomie te bekostigen, wordt niet geduld.

Strijd mee tegen de lakeien van het kapitaal

Het aanstaande kabinet Jetten zal hoe dan ook de boeken ingaan als een coalitie van lakeien van het Nederlandse kapitaal. Rob, Dilan en Henri zijn maar wat graag bereid de belangen van de werkende klasse op te offeren op zoek naar meer winsten voor het kapitaal. Maar de mooie speeches in de kamer en relletjes op sociale media kunnen de steeds hevigere uitbuiting van de arbeidersklasse niet verhullen.

Laten we daarom één ding uit het akkoord wel overnemen: wij moeten aan de slag! De coalitie wil ‘aan de slag’ om de belangen van het kapitaal veilig te stellen in deze turbulente tijden. Wij, de werkende klasse, moeten aan de slag om onze rechten, inkomens en vrede te verdedigen tegenover het afbraakbeleid en de oorlogspolitiek. Door ons te organiseren op werkplekken, scholen en buurten, en in vakbonden en actiecomités, kunnen we samen een vuist maken en duidelijk maken dat deze plannen bij het grof vuil horen. We leggen ons niet neer bij deze als ‘noodzakelijk kwaad’ verkapte uitholling van onze rechten, welzijn en veiligheid. We pikken niet dat wij, de werkende klasse, nog meer moeten inleveren voor de belangen van het kapitaal!

Meer en meer mensen hebben schoon genoeg van de constante achteruitgang en het oorlogsgetrommel. Decennia achtereen hebben midden, rechtse en ‘linkse’ kabinetten dezelfde afbraakpolitiek doorgevoerd. Ze kunnen niet anders, omdat burgerlijke politici een systeem in stand willen houden dat gestoeld is op de uitbuiting van de werkende klasse door de kapitalistenklasse. Het is de hoogste tijd voor versterking van de NCPN, die als communistische partij een écht alternatief biedt. Sluit je aan bij de strijd tegen de burgerij en haar onmenselijke systeem, het kapitalisme. Sluit je aan bij de strijd voor het socialisme!