'Het belang van studie is dat we voorbereid zijn op elke mogelijke gebeurtenis'

Op zaterdag 13 juni hield de Communistische Jongerenbeweging (CJB) haar conferentie in Utrecht, waarvan we eerder een verslag publiceerden. Hieronder plaatsen we een toespraak van Eirini namens het Algemeen Bestuur van de CJB, als inleiding voor een uitwisseling over het ideologisch werk binnen de afdelingen.

Beste kameraden,

We leven in een tijdperk van steeds scherper wordende imperialistische tegenstellingen. De ontwikkelingen volgen zichzelf in rap tempo op. Voordat de ene imperialistische interventie of oorlog stil komt te liggen, is de volgende al begonnen. In een paar jaar tijd is de kans op een veralgemeniseerde imperialistische oorlog, waarin landen uit vrijwel de hele wereld verwikkeld zijn, aanzienlijk dichterbij gekomen. Grote wereldmachten zijn, soms heimelijk en soms openlijk, aan het strijden voor controle over de wereld – over transportroutes, afzetmarkten en grondstoffen. Als communisten begrijpen wij dat dit in het imperialistische systeem geen uitzondering is, maar juist de normale gang van zaken. Elke imperialistische vrede is tijdelijk, en bevat in haar de zaden voor het uitbreken van een volgende oorlog. Het gevaar van het uitbreken van een veralgemeniseerde oorlog betekent dan ook geen pauze in onze activiteiten, maar laat juist de noodzaak zien voor een intensivering ervan.

De NCPN en CJB hebben zich vanaf het eerste moment en met klem tegen imperialistische oorlogen uitgesproken. We veroordelen de Israëlische genocide op de Palestijnse bevolking en de invasie van Libanon, de aanvallen van de VS en Israël op Iran en de aanvallen op Venezuela en de blokkade en dreigingen tegen Cuba vanuit de VS. We zijn solidair met het Palestijnse volk en de volkeren van Iran, Libanon, Venezuela en Cuba in hun strijd tegen buitenlandse inmenging en imperialistische interventies. Alleen de bevolking zelf heeft het recht om hun lot te bepalen!

Wat ons als communisten onderscheidt, is dat we vanaf het eerste moment ook de rol van de Nederlandse regering en de EU in deze interventies naar voren hebben gebracht en met klem veroordelen. We voeren een dagelijkse strijd op werkplekken, scholen en universiteiten, in vakbonden, ondernemingsraden en studentenbonden tegen de Nederlandse inmenging in oorlog. Dit doen wij om ervoor te zorgen dat de Nederlandse arbeidersklasse nooit een ander volk onderdrukt en ook nooit een doelwit van represailles hoeft te worden.

Veel jongeren zien dit ook zelf in. Ze zien het uitbreken van zo veel oorlogen en de steeds openlijkere dictatuur van de burgerij, die zich uit in toenemende repressieve maatregelen. Ze ervaren dat de levensomstandigheden verslechteren, een gevolg van allerlei barbaarse maatregelen die worden ingezet om de winsten van de monopolies veilig te stellen. Jongeren komen op allerlei plekken in aanraking met de militarisering van de maatschappij, die alleen de belangen van de monopolies dient.

Tegelijkertijd komen steeds meer jongeren in contact met de CJB, uit zichzelf of door onze bewuste interventie. Ze komen in contact met onze revolutionaire ideeën, waardoor bij sommigen het communistische bewustzijn ontwaakt. Zij zien duidelijk het belang van het bijdragen aan de opbouw van een revolutionaire organisatie en het inzetten van de tijd, energie en werk dat dit vereist. Hier ontwikkelt het bewustzijn dat alleen door een einde te brengen aan het kapitalisme, met de opbouw van een socialistische maatschappij, er een einde kan komen aan de constante oorlog, repressie, discriminatie en uitbuiting. Het besef dat de enige die een einde kan maken aan het kapitalisme de arbeidersklasse zelf is en dat de arbeidersklasse een partij nodig heeft om zichzelf te organiseren. Naarmate de tegenstellingen nog scherper worden, groeit onze verantwoordelijkheid om deze jongeren voor te bereiden, ze klaar te maken voor de strijd en tot communist op te leiden.

Het marxisme-leninisme leert ons dat een revolutie alleen maar kan gebeuren wanneer de omstandigheden in de maatschappij daar rijp voor zijn. De toekomst kunnen we niet duidelijk voorspellen, maar we kunnen wel de historische en huidige objectieve omstandigheden begrijpen en analyseren. Wat dit ons leert is dat maatschappelijke ontwikkeling niet willekeurig is, maar dat elke sociaaleconomische formatie haar eigen ontwikkelingswetten kent.

In het kapitalisme staat bijvoorbeeld de meerwaardewet centraal, die stelt dat de kapitalist zich verrijkt door een gedeelte toe te eigenen van de waarde die arbeiders produceren. Dit leidt tot kapitaalaccumulatie: de winst wordt opnieuw geïnvesteerd terwijl de uitbuiting en onderdrukking van de werkende klasse toeneemt. Hieruit volgt de noodzaak van crises van overproductie, waar veel jongeren er in hun leven al meerdere van hebben meegemaakt. Niet omdat er meer wordt geproduceerd dan de maatschappij zou kunnen consumeren, maar alleen ten opzichte van de koopkracht van de arbeidersklasse. Uit kapitalistische ontwikkelingswetten volgt ook de noodzaak van imperialistische oorlogen, als resultaat van de botsende belangen van verschillende landen wiens monopolies onder druk staan om hun winst uit te breiden. Binnen deze kaders is het vrijwel onvermijdelijk dat er op een gegeven moment revolutionaire omstandigheden ontstaan.

Lenin benadrukte dat een revolutionaire situatie ontstaat wanneer de heersende klasse in crisis is, wanneer de nood en ellende van de onderdrukte lagen van de bevolking op buitengewone wijze toeneemt en er een toenemende activiteit van de massa’s is. De Oktoberrevolutie vond bijvoorbeeld plaats in de context van een heftige imperialistische oorlog die enorme problemen voor de bevolking creëerde, terwijl het bondgenootschap tussen het tsarisme en de burgerij verstoord was. De Oktoberrevolutie kon dus niet in detail gepland en door de Bolsjewieken ‘uitgeroepen’ worden: de objectieve omstandigheden moesten hier rijp voor zijn.

Tegelijkertijd moet de subjectieve factor niet onderschat worden. Datgene wat de arbeidersklasse in die situatie in staat stelde om de macht te grijpen was enerzijds haar grote ervaring in de klassenstrijd, met onder andere de revoluties van 1905 en februari 1917 en de vorming van sovjets, en anderzijds dat de Bolsjewieken in staat waren om de bevolking voor te bereiden op het grijpen van de macht. Decennia van voorbereiding leidden ertoe dat de Bolsjewieken in 1917, onder uiterst chaotische omstandigheden, binnen enkele maanden tijd de actieve steun verwierven van de overgrote meerderheid van de arbeiders, soldaten en een significant deel van de boeren. Als communisten waren ze in staat om de onvrede van de arbeidersklasse om te vormen naar georganiseerd verzet tegen de tirannie van het kapitaal. Ze wisten door de combinatie van hun theoretische kennis en praktische ervaring effectief leiding te geven aan dit verzet.

Het is een vaak voorkomende misvatting dat ideologisch of theoretisch werk op de een of andere manier in tegenstelling staat tot het praktische werk. Dat het revolutionaire praktische werk mogelijk is zonder de toepassing van sterke theoretische kennis, dat iemand zich alleen op de theorie kan richten zonder die concreet toe te passen, of dat de focus op het ene ten koste zou gaan van het andere. Niets is minder waar.

Het kapitalisme als systeem is constant bezig zichzelf en zijn eigen waarden te reproduceren. Met de veralgemeniseerde warenproductie komt de omvorming van de menselijke arbeidskracht tot een waar, en daarmee komt de uitbuiting van mens door mens. Daaruit vloeien de verrotte waarden van de burgerij voort, zoals egoïsme, individualisme en de logica van “de een z’n dood is de ander z’n brood”, wat de voedingsbodem voor racisme, migrantenhaat, seksisme en transfobie is. Dagelijks worden er ongelofelijke hoeveelheden artikelen, films, boeken en wat nog meer geproduceerd die, bewust of onbewust, de ideeën, waarden en standpunten van de burgerij reproduceren.

Tegelijkertijd brengt het kapitalisme ook de vorming van de arbeidersklasse, die samenwerkt en samen strijdt, met gedeelde belangen, die de basis vormen voor het opbouwen van solidariteit. Welke van deze waardesystemen overwint, hangt vaak samen met het niveau van klassenbewustzijn. Maar zolang het kapitalisme aan de macht is wordt solidariteit constant onder druk gezet en op de proef gesteld, alhoewel het nooit totaal weggevaagd kan worden omdat het eigen is aan de arbeidersklasse.

Het klassenbewustzijn is voldoende om de arbeidersklasse te laten strijden, maar nog onvoldoende om tot de realisatie te komen dat deze strijd uitgewerkt moet worden naar een hoger niveau, een strijd om systeemverandering. Het spontane klassenbewustzijn is vaak nog niet voldoende om diepgewortelde burgerlijke waarden op te merken en te bestrijden, zoals we ook duidelijk tegenkomen in de beweging. Om de waarden van de arbeidersklasse, de solidariteit, te laten overwinnen is er een hoger bewustzijn nodig, een communistisch bewustzijn. Dat is niet iets spontaans, maar iets wat opgebouwd wordt. Communistisch bewustzijn vereist een bewuste studie van de wereld en maatschappij waarin we leven, door de lens van het dialectisch materialisme en het marxisme-leninisme. Dit is ook waarom communist zijn en blind uitvoeren niets met elkaar te maken hebben. Communist zijn en ideologisch werk uitvoeren zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden.

We hebben de afgelopen periode geïntervenieerd in de beweging voor solidariteit met Palestina en ervaring opgebouwd met het werk in de vredesbeweging. Ook hebben we onze pogingen versterkt om onszelf verder te wortelen aan de basis, waarbij we onder collega’s, medestudenten en -scholieren proberen om onze ideeën te verspreiden in het kader van het gezamenlijk aangaan van de klassenstrijd. Hierbij kwamen we in aanraking met anticommunisme en allerlei andere opportunistische en burgerlijke opvattingen. Door de huidige krachtsverhoudingen in het kapitalisme, die vooralsnog negatief zijn voor de arbeidersbeweging, oefenen deze een sterke invloed uit op de bevolking.

Dit feit moet ons niet demotiveren. We bouwen gestaag aan een communistische partij en jeugd. De arbeiders- en studentenbeweging, waar veel CJB’ers deel van uitmaken, ontplooien de afgelopen jaren steeds meer en meer strijdbare activiteit, ongeacht struikelingen en tegenslagen. Het is duidelijk dat steeds meer jongeren geen genoegen meer nemen met de antwoorden op de problemen die het kapitalisme hen tracht te geven, problemen die het kapitalisme nota bene zelf veroorzaakt. We hoeven niet meteen een antwoord te hebben op elke kwestie die naar voren komt, omdat we daar nooit genoeg capaciteit voor gaan hebben. Wel is het van het grootste belang om de actualiteit bij te houden en de ontwikkelingen te analyseren, om aan de hand daarvan op elk moment te weten hoe we moeten handelen en hoe we de invloed van de burgerlijke ideologie op de jeugd kunnen bestrijden. Op deze manier kunnen we het bewustzijn bevorderen van de diepere oorzaken van de problemen waar jongeren dagelijks mee worden geconfronteerd, namelijk het verrotte kapitalistische systeem.

Het is van belang dat we burgerlijke ideeën over bijvoorbeeld bezuinigingen, de ‘groene’ transitie, vluchtelingen of oorlogen kunnen tegengaan en dat we in staat zijn om een onafhankelijk front tegen oorlog te voeren dat niet gekoppeld is aan de belangen van het ene of het andere imperialistische blok. Het is van belang dat we het anticommunisme bestrijden en reactionaire ideeën, die meer en meer onder de jeugd gepromoot worden, tegengaan. Om dit effectief te kunnen doen, is het van groot belang dat elk aspect van ons werk collectief wordt opgepakt. Dat zit niet alleen in studie en het ontwikkelen van analyses, maar bijvoorbeeld ook in welke prioriteiten afdelingen hebben en hoe dat wordt aangepakt.

De bedoeling is immers dat onze praktijk stoelt op de theorie. De theorie is in die zin een cruciaal onderdeel van onze praktijk. Door de theorie, die net als de praktijk constant in ontwikkeling is en volgt uit de wetenschappelijke studie van de werkelijkheid, zijn we in staat de werkelijkheid met onze praktijk te beïnvloeden. Dat is waarom scholing voor communisten onmisbaar is. De praktische ervaringen verrijken op hun beurt ons theoretisch begrip van de maatschappelijke verhoudingen. In de praktijk blijkt immers hoe bepaalde houdingen of standpunten uitpakken. Dit benadrukt ook het belang om met bewuste discipline de standpunten van de NCPN en CJB uit te dragen en deze zo te toetsen.

Het 10e congres van de CJB heeft ons gezamenlijk de opdracht gegeven om het ideologisch werk te versterken. Resolutie 2a van het Politiek Besluit luidt:

De CJB bevordert onder de arbeidersjeugd het klassenbewustzijn en het inzicht in de maatschappelijke ontwikkelingen op basis van de wetenschappelijke theorie van het marxisme-leninisme, en voert de ideologische strijd tegen de invloed van de burgerlijke ideologie en het opportunisme op het bewustzijn van de arbeidersjeugd. Tevens zet de CJB zich actief in tegen de anticommunistische verdraaiingen van de geschiedenis van de arbeidersbeweging.

Deels om gehoor te geven aan deze opdracht heeft het Algemeen Bestuur besloten om het onderwerp van het ideologisch werk te bespreken op deze conferentie. We hebben daarbij elke afdeling gevraagd om een bijdrage te leveren over hun ervaringen met het ideologisch werk.

De afgelopen periode hebben afdelingen de documenten voor de partijconferentie over het socialisme besproken. Deze studie is van groot belang voor de jeugd. Via de media en op onderwijsinstellingen wordt het anticommunisme verspreid. Het karakter van de Sovjet-Unie als socialistische staat en de geschiedenis van de socialistische opbouw in het algemeen worden verdraaid. In veel gevallen wordt het kapitalistische karakter van de Chinese economie verdraaid of ontkend. Dit wordt gedaan om het socialisme aan te vallen, of juist om jongeren voor te bereiden op een grootschalige oorlog.

De geschiedenis van de socialistische opbouw en van de Chinese economie zijn geen louter theoretische onderwerpen. Het bestuderen hiervan stelt ons in de praktijk meer in staat om antwoorden te geven op het anticommunisme van de burgerij, die de heldhaftige strijd van de arbeidersklasse uit het verleden zwart probeert te maken. Het stelt ons in staat om aan de jeugd te laten zien wat wel of geen socialisme is, om een visie te kunnen presenteren van de wereld die de arbeidersklasse kan bereiken. Het leert ons ook hoe onze interventie eruit moet zien, wat voor concrete doelen ons werk momenteel moet hebben. Alleen wanneer we weten wat we daadwerkelijk willen opbouwen, kunnen we bepalen hoe we dat gaan doen.

Het grootste belang van deze studie is dat we ook voorbereid zijn op elke mogelijke gebeurtenis. Gewapend met lessen uit het verleden en kennis van de wetmatigheden van het kapitalisme en socialisme, kunnen we op cruciale momenten weten hoe we moeten reageren en waar we op moeten focussen, zodat we zonder aarzelen het juiste pad kunnen tonen aan de arbeidersklasse om haar belangen te veilig te stellen.

De afgelopen periode heeft het Algemeen Bestuur (AB) een aantal maatregelen genomen om het ideologisch werk van de CJB te versterken. Ten eerste hebben we aandacht besteed aan het deelnemen van leden aan de scholingsreeks van de NCPN. Daarnaast hebben we het werk voortgezet aan de meer introducerende scholing over het boek het Communistisch Manifest en hebben we bijgedragen aan de scholing over bedrijvenwerk, die samen met de partij gegeven wordt. We hebben besloten dat we in de komende periode hier meer op in gaan inzetten.

Ten tweede heeft het zomerkamp zich in de afgelopen periode ontwikkeld tot een gelegenheid waar intensief geschoold wordt. Sympathisanten en leden hebben hier profijt van gehad. Voor de commissies en kaderleden die de scholingen ontwikkelden was dit een gelegenheid voor onderzoek en ervaring. Voor de CJB als geheel dienen de zomerkampscholingen als aanvulling en inspiratie voor structurelere scholing.

Ten derde is er gepoogd om Voorwaarts te versterken. De oude Voorwaarts-redactie is grotendeels doorgestroomd naar Manifest. Alhoewel dit ook een positieve ontwikkeling is geweest voor de CJB, door de hogere kwaliteit en kwantiteit van scholende artikelen die de actualiteit analyseren. Dit heeft er echter ook toe geleid dat er de afgelopen periode minder voor, door en over jongeren is geschreven. Het AB heeft geprobeerd om dit te verhelpen door een aantal verklaringen en artikelen te publiceren over gebeurtenissen die specifiek de jeugd aangaan. Hiernaast hebben we gewerkt aan het heropbouwen van een eigen redactie door het aanwijzen van een nieuwe hoofdredacteur en door regelmatiger te publiceren op de website, in aanloop naar een papieren uitgaven van Voorwaarts die initieel gebundeld kan worden met Manifest.

Echter is het van belang dat ook de commissies voldoende versterkt worden zodat ze relevante analyses kunnen schrijven en publiceren, die Voorwaarts kunnen voorzien van inhoud en alle afdelingen kunnen voorzien van materiaal dat ze in de dagelijkse (ideologische) strijd kunnen inzetten. Het AB heeft gepoogd om de commissies te versterken door beschrijvingen van het werk van de commissies beschikbaar te stellen aan de afdelingen en door periodiek bij afdelingen rond te vragen.

Hierin ligt een belangrijke rol voor de afdelingen. Naast het intensiveren van het ideologisch werk binnen de afdeling, is het ook een taak om analyses of verklaringen te schrijven over gebeurtenissen of ontwikkelingen die de arbeidersjeugd in de omgeving van de afdeling aangaan. Een onderdeel hiervan is het schrijven van verslagen van gebeurtenissen, of van evenementen die de afdeling heeft georganiseerd. Dit laatste doen afdelingen de afgelopen periode al vaker, ook al is het niet altijd makkelijk om de juiste toon hierin te vinden. Maar er worden nog te weinig analyses geschreven die de werkelijke daders en mechanismen ontmaskeren achter de vele lokale problemen die de arbeidersjeugd teisteren. Dit terwijl het niet alleen een heel scholende ervaring is en een goede mogelijkheid om het ideologisch werk van de afdeling toe te passen, maar ook een kernaspect moet zijn van ons werk als communisten.

De eerste stap hiernaar is het bestuderen van Manifest en Voorwaarts. Het is erg positief dat veel meer afdelingen nu artikelen gebruiken om politieke inleidingen te schrijven, dan wel individuele artikelen agenderen op de afdelingsvergadering. Echter is er een bestaande tendens in de hele maatschappij, namelijk het consumeren van versnipperde en vergankelijke informatie, het doomscrollen. Dit staat tegenover de meer verdiepende blik op de ontwikkelingen die het klassenbewustzijn versterkt. Onze strijd tegen deze tendens uit zich deels door de nadruk te leggen op het publiceren en werken met de fysieke krant, waarbij elk artikel een logische positie en een bepaalde samenhang heeft met de andere artikelen. Uiteraard is er een grotere drempel voor iedereen om op deze manier het bestuderen van de krant aan te gaan. Maar dit is een drempel die we collectief moeten doorbreken. Hieraan hebben we gewerkt tijdens de Manifest-campagne van vorig jaar. Dit vereist ook in de afdelingen consistent werk en het bedenken van creatieve manieren om het werken met Manifest en Voorwaarts naar een hoger niveau te tillen.

Als laatste moeten individuele leden ook bewuster begeleid worden in het versterken van de commissies. De bijdrage van elk individueel lid aan de CJB moet natuurlijk ruimte krijgen om te groeien en moet in balans zijn met de bijdrage van dat lid aan diens afdeling. Toch moet niet vergeten worden dat de versterking van de commissies en centrale organen uiteindelijk ook een versterking van de afdelingen betekent.

Kameraden, we leven in turbulente tijden en het is niet onwaarschijnlijk dat de situatie de komende jaren nog verder verslechtert. We hebben de afgelopen jaren gezien hoe snel de situatie kan veranderen. De kwaliteit van ons werk is aanzienlijk verhoogd, maar we hebben nog erg veel te doen. Het is van het grootste belang dat we deze tendens doorzetten om steeds meer jongeren in aanraking te brengen met onze revolutionaire ideeën en waarden. Op deze manier kunnen we de partij en CJB verder opbouwen, zowel kwalitatief als kwantitatief, met meer daadkracht en capaciteit dan ooit. Want vergis je niet: ons 10e congres heeft niet voor niks besloten om het ideologische werk door te zetten en naar een hoger niveau te tillen. Niet omdat we de ambitie hebben om een studieclub te zijn, maar omdat het ideologisch werk voor communisten direct verbonden is aan de opbouw van onze organisatie en het verspreiden van onze ideeën onder de arbeidersjeugd.

De komende periode gaat het AB werken aan verdere handvatten voor het ideologisch werk in de afdelingen, maar we hopen vooral dat afdelingen zelf op zoek gaan naar creatieve manieren om niet alleen de studie maar ook de praktische toepassing daarvan naar een hoger niveau te tillen. Zonder revolutionaire theorie kan er geen revolutionaire praktijk bestaan!

Voorwaarts, kameraden! Strijd is de enige weg!