Na 85 jaar blijft de heldhaftige Februaristaking inspireren

Zaterdag 28 februari kwamen meer dan 200 mensen bijeen in de Zuiderkerk te Amsterdam voor de herdenking van de Februaristaking, die jaarlijks wordt georganiseerd door de Nieuwe Communistische Partij van Nederland (NCPN). Met toespraken en muziek werd teruggeblikt op deze moedige verzetsdaad die lessen en inspiratie biedt voor de strijd vandaag de dag.

Op 25 en 26 februari legden arbeiders in Amsterdam en omliggende steden massaal het werk neer, als protest tegen de fascistische bezetting naar aanleiding van de razzia in de nacht van zaterdag 22 februari, waar meer dan 400 Joden gewelddadig werden afgevoerd. In de opening van de herdenking ging Caetano, namens het Partijbestuur van de NCPN, in op deze historische context van de Februaristaking. Het was een uiting van klassenstrijd tegen discriminatie en fascisme; tegen bezetting en oorlog. Een heldhaftige daad van solidariteit. Caetano benadrukte daarin ook de rol van de toen illegale Communistische Partij van Nederland (CPN), die de deze massastaking tegen de fascistische bezetter organiseerde en leidde, omdat zij de organisatiekracht had en het vertrouwen genoot van de werkende klasse.

Na deze introductie volgde een panelgesprek over hedendaags vakbondswerk met Kenneth die actief is voor vakbond FNV, Sahand en Kealey van de Amsterdamse studentenbonden ASVA en SRVU, en Linda van de Commissie Bedrijven- en Vakbondswerk van de NCPN. Welke lessen en inspiratie trekken deze vakbondsmensen uit de Februaristaking? Een belangrijke les was dat de Februaristaking niet spontaan ontstond, maar alleen kon ontstaan door de vele jaren aan organisatiewerk dat hieraan vooraf ging. De sprekers gaven concrete voorbeelden van hoe zij hun invloed op de werkvloer of onderwijsinstelling proberen te vergroten. Dat doen ze op basis van klasse, en ze maken daarbij de verbinding tussen sociale afbraak en zaken als militarisering en opkomend fascisme.

Het belang van zo’n klassenanalyse werd nog extra duidelijk gemaakt in de bijdrage van Alejandro de Mello namens de Commissie Antiracisme en Antifascisme van het Partijbestuur van de NCPN, die het antifascistische karakter van de Februaristaking benadrukte. Wanneer het kapitalisme in crisis vervalt en de winsten dalen, komen oorlog en fascisme om de hoek kijken als ‘oplossing’. Verdeel het volk en ze verliezen hun gedeelde klassenvijand uit het oog. En voer juist oorlog om de concurrentie uit te schakelen en opgehoopt kapitaal winstgevend te kunnen investeren. Alejandro lichtte dit principe toe aan de hand van het verhaal van Hendrikus Colijn: premier van 1933 tot 1939 namens de voorloper van het CDA. In zijn jongere jaren verantwoordelijk voor het slachten van inheemse vrouwen en kinderen als Tweede Luitenant in Indonesië, terwijl hij als bestuurder van Shell miljonair werd over de ruggen van diezelfde inheemse bevolking. Er volgde een schrijnende parallel tussen Colijn’s bewind en de huidige tijd van bezuinigings- en oorlogspolitiek.

Na een muzikaal intermezzo en de koffiepauze volgden bijdragen van internationale gasten, die met hun aanwezigheid het internationale karakter van de vredesstrijd en de klassenstrijd benadrukten. Eerst sprak Nasir Omar namens de Soedanese Communistische Partij (SCP), waar miljoenen mensen worden geteisterd door een oorlog die in Nederland nauwelijks aandacht krijgt. Haarscherp werd uitgelegd hoe het koloniaal Anglo-Egyptisch bewind (1899-1956) in Soedan de blauwdruk legde voor een permanente staat van crisis, en hoe etnische en religieuze identiteiten ingezet zijn als verdeel en heersstrategie. Dat heeft geleid tot de burgeroorlog en humanitaire catastrofe die sinds 2023 woedt. Hoop wordt geput uit de heldhaftige daad van eenheid van de Februaristakers: “Zij zagen dat de aanvallen op hun communistische, Roma en Sinti en Joodse kameraden een aanval op iedereen was. In Soedan proberen dezelfde krachten ons te verdelen met de leugen van een ‘stammenconflict’. Maar wij zien de waarheid: dit is een klassenstrijd.”

De volgende bijdragen kwamen van Ana namens de Cubaanse Ambassade en Cesar van de Cubaanse gemeenschap in Nederland. Zij vertelden ons over hoe het Cubaanse volk probeert staande te blijven, in een wurggreep van de economische blokkade en de escalaties in het Caribisch gebied door de VS. In solidariteit met het Cubaanse volk werd op de herdenking geld ingezameld voor de aankoop van zonnepanelen, waarmee Cuba onafhankelijk kan worden van andere landen voor energievoorziening.

De laatste twee bijdragen waren gericht op de ontwikkeling van strijd voor vrede vandaag de dag. Charlie sprak namens Vakbondsleden Solidair met Palestina. Een actiecomité dat de afgelopen jaren gestreden heeft om vakbond FNV zich te laten verzetten tegen de genocide in Palestina. Zoals de Februaristakers hun collectieve macht gebruikten als wapen tegen nazi-fascisme, zouden wij dat vandaag de dag moeten doen tegen de genocide in Palestina. De spreker beschreef hoe zij deze succesvolle strijd op drie vlakken hebben gevoerd: via de interne democratie binnen de FNV, door verbinding te zoeken met bestaande strijd (zoals bezuinigingen op onderwijs), en door economische macht in te zetten (zoals vakbondszetels in pensioenfondsen).

Emma van de Wouw deelde namens het Comité Breda en Tilburg voor Vrede ervaringen over de opbouw van een vredesbeweging met een anti-imperialistische lijn. Het comité ziet terecht in dat de huidige bewapening een poging is om een conflict tussen imperialistische machten met geweld uit te vechten: iets waar werkende mensen niets bij te winnen hebben. Die boodschap staat haaks op de oorlogspropaganda of het idee dat we de strijd voor vrede aan de rechter of aan een NGO over kunnen laten. Zij beschreef hoe het comité met een reeks succesvolle activiteiten tegen deze stroom in zwemt en lokaal bouwt aan verzet tegen oorlogspolitiek. Haar boodschap: “Waarom verzetten we ons niet samen tegen de oorlogsmachine?”

Het was een hoopvol einde van een inspirerende middag. Verschillende aspecten van de Februaristaking kwamen naar voren met waardevolle lessen voor de strijd vandaag, over antifascisme, strijd tegen oorlog en voor vrede, solidariteit, klassenstrijd en onmisbare rol van de communistische partij. Na een muzikale bijdrage praatten aanwezigen na met een laatste kop koffie. De deelnemers en sprekers die bloemen mee hadden gebracht maakten de korte wandeling naar het Jonas Daniël Meijer plein, waar de razzia plaatsvond die leidde tot de Februaristaking, om hun bloemen te leggen bij het standbeeld de Dokwerker.