Belofte maakt schuld: kabinet liegt studenten voor, laat studieschuld doorstijgen

Opnieuw een bittere pil voor (oud-)studenten: de studieschuldrente wordt niet bevroren op 2,5 procent. Dat kondigde het kabinet aan op 22 oktober. Evy Kras, voorzitter van de Landelijke Studentenvakbond formuleerde het als beste: “De enige zekerheid die dit kabinet studenten gunt, is de zekerheid dat de rente nog verder zal stijgen de komende jaren.”

‘Belofte maakt schuld’ gaat het gezegde. Echter, als het om beloftes van de overheid aankomt, blijft de arbeidersklasse vaak met de schulden zitten. Op 7 oktober maakte DUO bekend dat de rente op studieschuld in 2027 zou stijgen van 2,33 naar 2,77 procent, voor wie de schuld in 15 jaar moet afbetalen zelfs naar 3,28 procent. Dit lijkt het eerste gezicht een kleine stijging, maar zorgt ervoor dat de rente boven het renteplafond van 2,5 procent uitkomt dat eerder werd vastgelegd in het coalitieakkoord. Met een prijskaartje van 160 miljoen zou het volgens onderwijsminister Rianne Letschert ‘te risicovol’ en ‘te duur’ zijn om een bevriezing van de rente op 2,5 procent in te stellen. Ondertussen is er overigens wel genoeg ruimte in het budget om 19 miljard euro extra naar Defensie te schuiven.

Dit is niet de eerste keer dat de overheid een belofte breekt rondom de gevolgen van studieschuld. Met de invoering van het schuldenstelsel in 2015 werd beloofd door toenmalig onderwijsminister Jet Bussemaker, dat het leenstelsel gunstige voorwaarden zou kennen. Ook zou de studieschuld geen barrière moeten vormen voor het krijgen van een hypotheek. Bussemaker verweet destijds parlementsleden zelfs dat ze ‘leenangst’ zouden creëren met hun kritiek. Ondertussen zijn beiden beloftes gebroken en zijn 1,5 miljoen (oud-)studenten achtergebleven met een collectieve schuld van 28 miljard euro. In 2023 werd, dankzij langdurige en massale acties en protesten van studenten- en jongerenbonden, de basisbeurs weer ingevoerd. Toch moeten studenten met een beurs ook lenen om rond te komen omdat de beurs veel te laag is en amper is meegestegen met de inflatie van afgelopen jaren.

Stijgende rentes

Dat een burgerlijk kabinet liegt en beloftes breekt om bezuinigingen en afbraak aan de werkende klasse te verkopen is niets nieuws. Maar waarom wil het kabinet geen 160 miljoen uitrekken, een bedrag nog minder dan 0,1 procent op de totale uitgaven voor 2027? Dat komt omdat de overheid zelf geld leent om de studieleningen te betalen. De rentes op studieschuld zijn gekoppeld aan de rentes op staatsobligaties van de Europese Centrale Bank (ECB). Als er een renteplafond zou komen op 2,5 procent, dan zou de staat het verschil op moeten hoesten als de eigenlijke rente op deze schulden groeit. Wanneer het verschil maar 0,27 procent is – zoals aankomend jaar – is dit geen grote kostenpost.

Daar ligt de kern van het probleem voor de Nederlandse staat: er is een grote kans dat de rente komende tijd gaat stijgen. De ECB gebruikt namelijk het verhogen van rentes als middel om de vraag en daarmee de inflatie te remmen. Deze maatregel is echter nog niet effectief gebleken omdat veel bedrijven blijven investeren in bijvoorbeeld de AI-bubbel en wapenproductie, waardoor de vraag en de inflatie aanhoudt. Uiteindelijk kunnen deze rentes ook hoog oplopen: in 1992 betrof de rente op studieschuld zelfs 11 procent! Kortom: stijgt de rente op je studieschuld naar hetzelfde niveau, dan weigert de regering om voor je in de bres te springen.

Stel je voor dat de rente weer op 10 procent komt de komende jaren. Een student met een studieschuld van 25.000 euro, die niet in de gelegenheid is om af te lossen, heeft binnen een jaar een schuld van 27.500 euro; na twee jaar is dit 30.250, en binnen vijf jaar is het ongeveer 40.000 euro. Dat is een extra 15.000 euro boven op je studieschuld, alleen omdat je financieel niet in de positie was om iets af te betalen. Met hogere schulden wordt dit nog schrijnender. Stel je hebt een studieschuld van 60.000 of 70.000? Dan kan je al gauw een extra 30.000 à 40.000 euro schuld verwachten binnen vijf jaar.

Strijd mee!

Het is heel normaal dat (oud-)studenten hier woede of angst door voelen. Het zijn grimmige taferelen. Grote bedrijven moeten zo nodig speculeren met AI of oorlogen starten in Iran en ondertussen mogen wij weer de rekening betalen. Juist daarom is het zo belangrijk dat we ons realiseren dat dit ook anders kan. Als we samen een vuist maken tegen het kapitaal kunnen we niet alleen een rentebevriezing eisen, maar een einde aan het systeem dat dit mogelijk maakt. Daarom ook nu de oproep: sluit je aan bij de Communistische Jongerenbeweging en strijd mee!