Terwijl de oliebollen nauwelijks achter de kiezen zijn en Nederland zich opmaakt voor een nieuw jaar vol goede voornemens, eindigde 2025 zoals het begon: met werkers die moeten vechten voor fatsoenlijke afspraken, en werkgevers die zich doof houden zolang de winst maar blijft binnenrollen. Wie dacht dat de jaarwisseling een breekpunt zou zijn, vergist zich. De rode draad is pijnlijk duidelijk: van fabriekshal tot kas, van cao-tafel tot parlementaire vergaderzalen, steeds weer wordt de rekening bij dezelfde groep neergelegd.
Op maandagochtend 29 december om zes uur precies legden werknemers van Heidelberg Materials in Rotterdam en Velsen-Noord het werk neer. Geen champagne, geen speeches, maar een staking van 24 uur bij de grote bouwmaterialen producent. De cao-onderhandelingen waren vastgelopen en volgens FNV was werkelijk alles geprobeerd: praten, voorstellen, ultimatums. Tevergeefs. De werkgever zag ‘geen ruimte’. Dat is opmerkelijk voor een bedrijf dat winst maakt en dividend uitkeert aan aandeelhouders. Blijkbaar is ruimte een rekbaar begrip dat kleiner wordt naarmate het over lonen, reiskosten of verlof gaat.
Jarenlang hogere werkdruk, meer flexibiliteit en steeds verder opgerekte grenzen, maar zodra het gaat over eerder stoppen met zwaar werk, wordt er ineens getwijfeld of dat werk wel zwaar genoeg is. “Dat stuit ons echt tegen de borst”, meldt een FNV-woordvoerder. “Cement en beton maken en vervoeren is geen licht werk. Mensen lopen al jaren harder, met meer werkdruk en flexibiliteit (ook op het hoofdkantoor), maar dat zie je niet terug in de cao. Dan blijft er uiteindelijk maar één middel over: staken.”
Wie zaait, zal oogsten
Wie denkt dat dit een incident is, hoeft alleen maar even verderop te kijken. In de tuinzaadbedrijven – een sector waar de winsten het afgelopen jaar bepaald niet tegenvielen – wees een overweldigende meerderheid van de werknemers het eindbod af. 88 procent bij FNV, meer dan 80 procent bij CNV, ook De Unie zei nee. Dat is geen ruis, dat is een duidelijk signaal. Werkers vragen geen absurde voorwaarden, maar herstel van koopkracht, duidelijke afspraken en geen cao die verwordt tot een vaag raamwerk waar iedereen zijn eigen invulling aan mag geven, behalve de tuinzaadwerkers zelf.
De bazen tonen ondertussen weinig begrip, hekelt FNV. Of beter gezegd: geen. Het eindbod blijft liggen alsof het een genereus gebaar betreft, terwijl de inflatie keihard heeft huisgehouden en veel bedrijven prima cijfers laten zien. De vakbonden hebben de werkgevers tot 5 januari gegeven om met iets beters te komen. Daarna is men ‘uit onderhandeld’. Dat is vakbondstaal voor: tijd voor actie. De bedrijfsleidingen zijn gewaarschuwd: wie uitbuiting zaait, zal actie oogsten.
Koude kerst
En dan is er nog een groep die helemaal geen cao-tafel heeft om aan te schuiven: de ruim half miljoen mensen die deze winter letterlijk in de kou zitten. Volgens cijfers van het CBS leven 551.000 mensen in armoede, een aantal dat voor het eerst in vijf jaar weer is gestegen. Een belangrijke oorzaak: het wegvallen van de energietoeslag. De energieprijzen zijn nog steeds hoog, maar de ondersteuning is verdwenen. Het gevolg laat zich raden: mensen zetten de verwarming nauwelijks aan, uit angst voor de rekening.
Het dubbel demissionaire kabinet kwam, onder druk van de Tweede Kamer, met 30 miljoen euro voor gemeenten. Maar die mogen dat geld alleen inzetten voor energiebesparingsadviezen en isolatiesubsidies. Meerdere grote steden hebben al aangegeven dat dit onuitvoerbaar is. Zulke regelingen kosten tijd, terwijl de winter nu is. Wat heb je aan een advies als je vandaag je gasrekening niet kunt betalen? “Staatssecretaris Nobel wil niet dat die 30 miljoen als bedrag wordt uitgekeerd, maar daar zouden de mensen die het echt nodig hebben juist het meest aan hebben”, meldt FNV. “We roepen de staatssecretaris op om hier toch nog eens goed over na te denken, zeker nu duidelijk is dat zijn plannen onuitvoerbaar zijn.” Ondertussen vinden we het idee van ‘bestaanszekerheid’ vooral terug in beleidsnota’s en bij prevelende politici met een microfoon onder hun neus.
Zo begint het nieuwe jaar met een bekend patroon: werkers die actievoeren omdat ze worden genegeerd, en kwetsbare mensen die wachten op hulp die blijft hangen in procedures. Of het nu gaat om een cao, een energierekening of een loonstrook, de boodschap is telkens dezelfde. Zonder druk gebeurt er weinig. Laten we dat ook dit jaar in ons achterhoofd houden: dat 2026 een gezond en strijdbaar jaar mag worden voor alle werkenden.
Wil je een abonnement op Manifest?
Met jullie hulp garanderen we een communistische visie op de actualiteit in Nederland
Manifest is de krant van de NCPN die maandelijks verschijnt. Met Manifest blijf je op de hoogte van de actualiteit en van onze acties. Manifest belicht verschillende aspecten van de strijd in binnen- en buitenland, en publiceert analyses die inzicht bieden in de nationale en internationale ontwikkelingen vanuit een marxistisch-leninistisch perspectief. Neem nu een abonnement op Manifest of vraag een gratis proefabonnement aan.
Abonneer Nu!
