DHL-directie geeft niet thuis, vierde staking op rij

De onvrede vanaf de Nederlandse werkvloer klinkt aan de start van de lente onverminderd luid: genoeg is genoeg. Of het nu gaat om pakketbezorgers die het werk neerleggen, chipmachinemakers die zich zorgen maken over hun baan, of Europese plannen die arbeidersrechten uithollen. April kan doen wat ‘ie wil, maar de bazen absoluut niet.

Op 24 maart legden werknemers van DHL Express opnieuw op grote schaal het werk neer, dit keer op meerdere vestigingen in Noord-Nederland. Het is al de vierde staking in korte tijd in het slepende cao-conflict. “Dat zegt alles”, merkt FNV Logistiek op. De inzet van het conflict oogt op papier bescheiden: een loonsverhoging van 4 procent, vergelijkbaar met andere cao’s in de sector, en het schrappen van verslechteringen zoals lagere loondoorbetaling bij ziekte en het verdwijnen van overwerktoeslagen. Maar juist die combinatie van een beetje loon bieden terwijl broodnodige regelingen worden gesaneerd, blijkt voor medewerkers onacceptabel. Kort na de vierde staking werd duidelijk dat de DHL-directie bereid is de minimumeisen van de vakbond in te willigen. Voorlopig is dat genoeg voor de FNV om terug te keren aan de onderhandeltafel. Ondertussen draait de logistieke machine gewoon door. Althans, dat probeert het bedrijf. Maar omdat de stakingen grote delen van het netwerk raken, zijn de gevolgen landelijk voelbaar. Dus zit je te wachten op je pakket? Wijs niet met de vinger naar stakers, maar naar de directie die niet thuis geeft wanneer personeel een eerlijke beloning eist.

Onvrede broeit bij ASML

De strijd voor goede arbeidsrechten blijft niet beperkt tot de transportsector deze maand. In Veldhoven kondigde ASML, paradepaardje van de Nederlandse techindustrie, aan 1.700 banen te schrappen bij Design & Engineering en IT. Opmerkelijk, want het bedrijf draait op volle toeren, boekt recordwinsten en heeft ambitieuze uitbreidingsplannen (hierover schreef R. Zandhorst al in Manifest 3). De vraag dringt zich op: waarom snijden in personeel als het geld tegen de plinten klotst? Volgens de vakbond zijn gedwongen ontslagen dan ook geen noodzaak, maar een keuze. “Medewerkers zijn geen kostenpost, maar de kracht achter het succes.”

De onrust binnen ASML groeit flink volgens de bonden. Personeel twijfelt openlijk aan het nut van de reorganisatie en heeft weinig vertrouwen in de gekozen aanpak. Zo maakt het bedrijf volop gebruik van externe krachten via zogeheten farm-out constructies. Dat is cru, zeker nu vaste banen onder druk staan. Het beeld dat ontstaat is er een van een bedrijf dat flexibiliteit vooropstelt, maar dan wel ten koste van zijn eigen mensen. De FNV beraadt zich op acties met als inzet ‘duidelijkheid, eerlijke behandeling en behoud van inkomen en werkzekerheid’.

EU-Inc. foefje

Ook op Europees niveau rommelt het: de Europese Commissie werkt aan plannen voor een nieuwe bedrijfsvorm, de zogeheten EU-Inc. Op papier bedoeld om innovatie en concurrentiekracht te stimuleren, maar volgens de vakbond dreigt het vooral een vrijbrief te worden voor het afbreken van arbeidsrechten. “Het wordt verkocht als een instrument voor het helpen van start-ups, maar in werkelijkheid kan ieder bedrijf hier gebruik van gaan maken”, waarschuwt de FNV. En daar zit precies de crux: zonder duidelijke grenzen kan deze constructie uitgroeien tot een speeltuin voor bedrijven die regels willen ontwijken. Een van de meest omstreden onderdelen is de mogelijkheid om werknemers deels in aandelen te betalen in plaats van loon. Dat klinkt misschien aantrekkelijk in Silicon Valley, maar voor de gemiddelde werknemer is het vooral een voorbode van onzekerheid. “Voor een dik betaalde consultant zijn aandelen in de onderneming van de baas wellicht een leuk extraatje, maar een metaalbewerker of bouwvakker kan er geen boodschappen van betalen.”

Het risico wordt daarmee verschoven van baas naar personeel. Gaat het bedrijf failliet, dan is laatstgenoemde niet alleen zijn baan kwijt, maar ook het ‘loon’ in aandelen. Ondertussen worden er geen pensioenpremies opgebouwd. Het is een model dat efficiënt oogt op papier, maar in de praktijk vooral één kant bevoordeelt. En dat zijn zoals zo vaak niet de mensen die de waarde produceren.

Of het nu gaat om een pakketgigant die om de hete brij heen draait, een recordwinst draaiend hightechbedrijf dat rücksichtslos het mes zet in haar eigen personeel of het nieuwste Europese foefje om werkenden een poot uit te draaien. FNV Metaal vatte het kort samen: “De rek is eruit.” De stakingen, protesten en toenemende organisatiegraad zijn geen toevalligheden, maar symptomen van verscherpende tegenstellingen: de heersende klasse probeert waar mogelijk zoveel mogelijk winsten uit ons te persen. De reactie vanuit de werkende klasse moet daarom niet te misverstaan zijn: samen solidair in een krachtige vakbeweging.