Skip navigation
Politiek

Een communistische blik op de kabinetscrisis

Bron: alle onderdelen onder CC-licenties

Vorige week donderdag stemde de Tweede Kamer het Belastingplan voor 2027 erdoorheen. Dit plan werd, op één klein amendement na dat 0,2 procent van de begroting verschoof, geschreven door VVD-minister van Financiën Heinen, met steun van de VVD-fractie. Toch stemt die partij tegen haar eigen plan. Niet veel later komt partijleider Yesilgöz, die een week eerder het plan presenteerde als “goed nieuws”, naar buiten met ronkende taal: ze is verraden, het minderheidskabinet kan zo niet verder. Pas na een paar dagen non-stop crisisoverleg liet het kabinet vanavond weten dat er een "herstel van vertrouwen" is. Wat speelt er allemaal?

Belastingplan 2027

Eerst het Belastingplan 2027 zelf: in dit plan wordt uiteengezet hoe de overheid aan haar belastinginkomsten moet komen, zo’n 480 miljard euro in totaal. Een hele hoop geld, dat vanuit tal van bronnen geïnd wordt, maar de bottom line is dat een trend wordt doorgezet: arbeid zal zwaarder belast gaan worden, kapitaal minder.

Wat aan die uitkomst heeft bijgedragen is een verandering in de manier waarop vermogen, zoals aandelen of huizen (met uitzondering van je eerste huis) belast zal gaan worden: eerst was dat gebaseerd op de stijging van de waarde van vermogen, nu komt de Belastingdienst pas langs als er winst bij de verkoop wordt gemaakt. Stel dat iemand in het oude stelsel aandelen had die jaarlijks met 10% waarde stegen, dan betaalde diegene over die 10%, de ‘aanwas’, belasting. Bij het nieuwe stelsel wordt pas bij de verkoop betaald, en is het mogelijk dat over die aandelen jarenlang helemaal niks betaald hoeft te worden.

Volgens sommigen – voornamelijk de mensen die hier zelf financieel van profiteren – is het nieuwe stelsel een stuk ‘eerlijker’. Het was hoe dan ook een vurige wens van de VVD die eindelijk ingewilligd wordt. Dat mocht wat kosten, want er is nu een gat van 17,5 miljard in de begroting geslagen. Dat geld blijft bij vermogensbezitters plakken – en dan voornamelijk bij miljonairs en miljardairs, niet de mensen die een extra potje voor hun pensioen hebben.

De ‘miljonairsbelasting’

Samengevat is het nieuwe Belastingplan, zoals altijd, slecht voor de werkende klasse en goed voor het kapitaal. Dat de VVD dan toch moord en brand schreeuwde had te maken met wat Pro-leider Klaver de miljonairsbelasting noemde. Deze extra belasting werd via een amendement, met steun van coalitiepartners CDA en D66, toegevoegd aan het oorspronkelijke Belastingplan.

Wat is hier nieuw? Eerst zou over vermogenswinst, dus bij verkoop van bijvoorbeeld aandelen, 36% belasting worden geheven. Na de doorvoering van het amendement is dat voor het deel tot 60.000 euro 35,5% en voor alles daarboven 38,5%. Laten we als voorbeeld ervan uitgaan dat iemand 6% rendement op diens aandelen behaalt. Om dan 60.000 euro winst te maken, moeten die aandelen een miljoen euro waard zijn. In Nederland is het modaal inkomen 48.000 euro bruto per jaar. 60.000 euro aan winst op je aandelen is dus iets dat slechts voor een klein groepje is weggelegd, die daar daardoor slapend rijker worden.

Met deze ‘miljonairsbelasting’ en met een paar andere aanpassingen uit het amendement wordt bij elkaar een miljard euro extra opgehaald. Dat geld wordt ingezet voor een kleine lastenverlichting op arbeid. Nederlanders met een inkomen zullen zo’n 100 euro minder belasting per jaar betalen. Voor beide kanten – de grote vermogenden die wat extra mogen neerleggen, en de werkers die net ietsje minder belasting gaan betalen – gaat het hier om kruimels.

Hoe duiden we het politieke spel?

Die ogenschijnlijke tegenstelling – de kleinheid van de verandering tegenover de felheid waarmee de VVD ten strijde trok – is waarom de afgelopen dagen een verwoede discussie gaande was hoe dit alles te duiden. Is de VVD doorgedraaid? Spelen ze misschien blufpoker? Of is hun reactie terecht wegens het ‘verraad’ van coalitiepartners CDA en D66?

Het veelvoud aan analyses dat in burgerlijke media te vinden is, van kranten tot talkshowtafels tot social media-accounts, gaat voornamelijk in op het ‘politieke spel’. De ene politicus heeft het slim gespeeld, de ander overschatte de eigen positie, weer een ander heeft geen strategisch inzicht, ga zo maar door. Hoe verklaren we dat ‘linkse’ partijen zoals Pro, PvdD en DENK voor een Belastingplan stemmen dat nog altijd voor 99,8% van de coalitie komt? Dat is natuurlijk omdat deze partijen de VVD voor het blok wilden zetten nadat de ‘miljonairsbelasting’ was toegevoegd. Hoe verklaar je dat de VVD en de andere rechtse partijen tegen dit Belastingplan stemden, dat ‘voor hen’ veel meer goeds dan slechts bevat? Er moet natuurlijk een duidelijk signaal naar het CDA en D66 gestuurd worden dat samenwerken ‘over links’ écht niet kan – eerst het schrappen van de bezuinigingen op de sociale zekerheid, en nu dit, dat gaat voor rechts de verkeerde kant op.

Bij dit alles moet je in het achterhoofd houden dat iedereen, media en politici, altijd met een half oog naar de peilingen kijken. Pro staat nu in de peilingen duidelijk bovenaan, alle coalitiepartijen staan op flink verlies. Vragen als “stel dat het kabinet nú valt, wanneer zijn er verkiezingen? Kan ik mijn voorsprong dan verzilveren? Of mijn verlies juist inhalen?” spelen mee; partijen kijken niet alleen naar wat hun stemgedrag doet voor Nederland, ze kijken ook naar hoe hun acties hun electorale positie beïnvloeden.

Wat wordt verhuld door het politieke spel?

Het is niet zo dat het soort analyse dat hierboven kort wordt voorgedaan volledig onzin is; in onze burgerlijke democratie is dit nou eenmaal hoe het spelletje gespeeld wordt, en het is begrijpelijk om orde in de chaos te willen zien. Het probleem is wel dat een focus op dit ‘politieke spel’ makkelijk voorbijgaat aan de fundamentele ontwikkelingen die onze economie, en daarmee onze politiek, vormen.

Over best wat zaken is een overgrote meerderheid van de politieke partijen het eens. Denk aan de militarisering van de Nederlandse samenleving en de opbouw van een oorlogseconomie. Van links tot rechts gaan de partijen hierin mee, en ze vinden dat daar tientallen miljarden voor mogen worden uitgetrokken. Het is de uitvoering waar het soms knettert. Want hoe kom je aan dat geld? Gooien ze het volledig op de schouders van werkend Nederland? Of mag het kapitaal ook een paar miljard extra inleggen? Als ze werkend Nederland nog verder uitknijpen, doen ze het dan door in één klap zoveel mogelijk te bereiken met bezuinigingen en een ‘vrijheidsbijdrage’? Of voeren ze de temperatuur langzaam op, zodat het afbraakbeleid niet te snel gevoeld wordt?

Hoe beleid verkocht wordt kan ook een onderscheid zijn tussen de burgerlijke partijen. Zeggen ze ‘eerlijk’ dat het voor de ‘Nederlandse veiligheid’ (lees: veiligheid van het Nederlandse kapitaal) is, in de strijd tegen kwaadaardige landen zoals Rusland, China en Iran? Of komen ze met een verhaal over een invasie van asielzoekers en een Europese Unie die niet te vertrouwen is, wat betekent dat Nederland zelf de boontjes moet doppen?

Al deze vragen over de uitvoering van het burgerlijke beleid worden met het gekronkel en geglibber van de politieke partijen beslist. Het zijn verschillen in visie over hoe het kapitalisme beheerd moet worden; het voortbestaan van het kapitalisme staat hoe dan ook vast. Blijft je analyse bij de oppervlakte van het politieke spel, dan blijft je analyse dus ook gevangen zitten in deze beperkte blik over hoe onze samenleving eruit zou kunnen zien. Wie veranderingen wil die verder gaan dan het schuiven van procentpunten, moet dan ook verder kijken.

Hoe kijken communisten naar de crisis?

Voor communisten is deze burgerlijke manier van politiek bedrijven iets om te vermijden. Een communistische partij zal níet meegaan in het eindeloos sluiten van compromissen en het verraden van de eigen standpunten. Communisten blijven hameren op het belang van de strijd van de werkende klasse, en die strijd vindt plaats op de werkvloer, de scholen, de straat. Dit werd nogmaals duidelijk toen eerder dit jaar de bezuinigingen op de sociale zekerheid werden teruggedraaid: dat werd afgedwongen door een keiharde strijd van de vakbonden en andere sociale bewegingen, niet door politieke spelletjes.

De burgerlijke politiek verhult de politieke en economische ontwikkelingen met holle uitspraken over ‘landsbelang’ en een ‘eerlijk Nederland’. Ze blazen kleine verschillen op of negeren grote verschillen volledig, zoals het ze uitkomt. Gezworen vijanden zijn soms voor het gemak een eendagsbondgenoot, partijen waar jarenlang goed mee werd samengewerkt kunnen in één keer verketterd worden. Communisten willen de burgerlijke politiek en de echte ontwikkelingen juist ontmaskeren.

Hoewel D66, CDA en VVD voor nu een voorzichtige uitweg gevonden lijkt te hebben, blijft de toekomst onduidelijk: of het kabinet-Jetten het einde van het jaar haalt, laat staan het einde van zijn termijn, is kijken in een glazen bol. Aan de andere kant is het glashelder: het afbraakbeleid gaat door, de militarisering gaat door, de verpaupering van de werkende klasse gaat door.

Alleen de strijd tegen de dictatoriale macht van het kapitaal over de economie en een strijd voor democratische controle van de economie kan dit beëindigen. Wie ook zo’n strijd wil voeren, voorbij de gebruikelijke politieke spelletjes maar juist op zoek naar een oplossing die de wortel van het probleem aanpakt, kan bij de partijen die op dit moment in het parlement zitten niet terecht. Alleen de communistische partij voert die strijd.

Wil je een abonnement op Manifest?

Met jullie hulp garanderen we een communistische visie op de actualiteit in Nederland

Manifest is de krant van de CPN die maandelijks verschijnt. Met Manifest blijf je op de hoogte van de actualiteit en van onze acties. Manifest belicht verschillende aspecten van de strijd in binnen- en buitenland, en publiceert analyses die inzicht bieden in de nationale en internationale ontwikkelingen vanuit een marxistisch-leninistisch perspectief. Neem nu een abonnement op Manifest of vraag een gratis proefabonnement aan.

Abonneer Nu!