NCPN wordt CPN

De NCPN zal de strijd voor de belangen van de arbeidersklasse en voor een socialistische maatschappij voortzetten onder de naam Communistische Partij van Nederland (CPN). Dit werd besloten op een buitengewoon Congres dat plaatsvond op 26 september 2026. Hieronder publiceren we het politiek besluit dat unaniem werd aangenomen en waarin de naamswijziging wordt gemotiveerd.

Politiek besluit om de partijnaam te wijzigen naar Communistische Partij van Nederland (CPN)

De voorgeschiedenis van onze partij en de oorsprong van de naam ‘Communistische Partij van Nederland (CPN)’

Onze partij werd opgericht op 14 november 1992. De partij kent echter een lange voorgeschiedenis. Zij kwam namelijk direct voort uit de geschiedenis en traditie van de revolutionaire arbeidersorganisaties die ons land heeft gekend:

• De Nederlandse afdeling van de Bond der Communisten, opgericht in 1847 als eerste communistische partij, die als eerste partij een communistisch partijprogramma aannam, namelijk het Manifest van de Communistische Partij geschreven door Karl Marx en Friedrich Engels.
• De Nederlandse afdeling van de Internationale Arbeiders Associatie (ook wel Eerste Internationale), opgericht in 1869.
• De Sociaal-Democratische Vereniging, opgericht in 1878, die in 1881 de Sociaal Democratische Bond (SDB) vormde als de eerste Nederlandse politieke partij van de arbeidersklasse die zich het socialisme ten doel stelde.
• De Sociaal Democratische Arbeiderspartij (SDAP), opgericht in 1894, waarbinnen de marxistische vleugel zich vanaf 1907 organiseerde rond het weekblad De Tribune.
• De Sociaal-Democratische Partij (SDP), opgericht door de Tribunisten in 1909.

De SDP hernoemde zich in 1918 tot Communistische Partij van Nederland (CPN).¹ Dit was een vereiste voor het toetreden tot de Communistische Internationale (Komintern). De toelatingsvoorwaarden, waarvan het concept was opgesteld door Vladimir Lenin, stelden: “…partijen die zich bij de Communistische Internationale willen aansluiten, [moeten] hun naam wijzigen. Elke partij die aansluiting wenst, moet zichzelf de Communistische Partij van het betreffende land noemen…” Dit was immers de meest accurate beschrijving van de partijen die aangesloten waren bij de Komintern, maar was ook vereist om de communistische partijen te onderscheiden van de ‘sociaaldemocratische’ en andere in naam ‘socialistische’ partijen.

De CPN speelde gedurende haar bestaan een belangrijke en heldhaftige rol in de strijd voor de sociale bevrijding van de arbeidersklasse. De rode lijn die haar geschiedenis doorloopt is de onvermoeibare strijd tegen onrecht en voor een betere wereld. De CPN voerde met haar werk in bedrijven en vakbonden strijd voor de rechten en inkomens van de arbeidersklasse in Nederland, voor gratis en kwalitatieve publieke voorzieningen zoals onderwijs en zorg, voor vrede, voor onafhankelijkheid van de koloniën, voor de gelijkwaardigheid van vrouwen en minderheden, tegen staatsrepressie en fascisme, voor algemeen kiesrecht en democratische rechten en meer. De CPN inspireerde en organiseerde het communistisch verzet in de Tweede Wereldoorlog tegen de fascistische bezetting, waarbij duizenden CPN-leden werden vermoord door de bezetter.

De oprichting van de NCPN als voortzetting van de CPN

In de loop van de jaren ’70 en ’80 won een opportunistische, reformistische tendens aan invloed binnen de CPN. Het betrof een stroming die de CPN wilde liquideren. Deze ontwikkeling stuitte van begin af aan op verzet van de communisten binnen de CPN.

Begin jaren ’80 was het democratisch centralisme door de partijleiding afgeschaft en werden allerlei ‘horizontale overleggen’ opgezet. In reactie tegen deze ontwikkeling verzamelden de communisten in de CPN zich vanaf 1982 rond het Horizontaal Overleg Communisten (HOC). Het HOC bracht onder andere de krant Manifest uit (nog altijd de krant van onze partij). Manifest waarschuwde partijgenoten voor de koers die de reformisten op wilden.

In 1984 nam de CPN tijdens een Congres formeel afstand van het marxisme-leninisme. Daarmee hield zij in wezen op een communistische partij te zijn. Het werd duidelijk dat er werd aangestuurd op de liquidatie van de partij, om deze op te laten gaan in een zogenaamd ‘bredere’, in wezen sociaaldemocratische, partij. Tijdens dat Congres werd door een deel van het HOC op 25 februari het Verbond van Communisten in Nederland (VCN) opgericht, dat op 2-3 november 1985 formeel een aparte politieke partij werd.

Op 15 juni 1991 werd op een Congres door een meerderheid besloten de CPN te ontbinden. Vervolgens werd op 14 november 1992 de NCPN opgericht door de mensen die het belang van een communistische partij inzagen. Het initiatief voor de oprichting van de NCPN kwam van het VCN, samen met regionale groepen oud-CPN’ers uit met name Groningen en Brabant die het oneens waren met de ontbinding van de CPN, en andere individuen, veelal voormalige CPN-leden. Bij de oprichting bestond nagenoeg het volledige ledenbestand van de NCPN dan ook uit voormalige leden van de CPN, waaronder voormalige leden van het Partijbestuur, districtsbesturen en afdelingsbesturen van de CPN. De NCPN werd in wezen opgericht als een voortzetting of doorstart van de CPN, maar wel weer als communistische partij. Het is evident dat de NCPN niet de formele opvolger was van de CPN.

De reden dat de partij formeel werd opgericht met de naam ‘Nieuwe Communistische Partij-NCPN’, was dat het gebruik van de naam Communistische Partij van Nederland, die accuraat beschrijft wat voor partij de NCPN is, indertijd juridisch onmogelijk werd gemaakt, met als voornaamste reden dat er verwarring zou kunnen ontstaan.

Inhoudelijk voegde ‘nieuwe’ niets toe in de naam. Immers is de communistische partij, ondanks dat haar wortels reiken tot meer dan anderhalve eeuw in de geschiedenis, altijd de meest nieuwe en frisse partij, omdat de communistische partij streeft naar sociale vooruitgang en de opbouw van een nieuwe maatschappij als doel heeft, het communisme.

Motivering van de naamswijziging en besluit

Overwegende dat:

• de juridische belemmeringen voor het gebruik van de naam CPN, die de voornaamste reden waren dat de partij werd opgericht met de naam ‘Nieuwe Communistische Partij-NCPN’, niet meer van toepassing zijn;
• nagenoeg het volledige kader van de partij bij de oprichting bestond uit CPN-leden die zich verzetten tegen de opheffing van de CPN en het belang inzagen van een communistische partij in Nederland, en het feit dat tot op de dag van vandaag voormalige CPN-leden deel van het ledenbestand van de partij uitmaken;
• de NCPN met haar continue strijd voor de idealen en principes van het communisme en voor de opbouw van de communistische partij in Nederland haar historische verbondenheid met de geschiedenis en de traditie van de CPN in de praktijk heeft bevestigd;
• het evident is dat de NCPN niet de formele opvolger was van de CPN en er, 35 jaar na de opheffing van de voormalige CPN, geen grond meer bestaat voor de veronderstelling dat het dezelfde rechtspersoon betreft;
• de naam Communistische Partij van Nederland (CPN) de meest accurate benaming is van onze partij, aangezien de NCPN sinds haar oprichting in wezen de communistische partij van Nederland is, wat in de eerste plaats blijkt uit de praktijk en het feit dat de NCPN sinds haar oprichting onvermoeid en ononderbroken strijdt voor een communistische maatschappij, maar ook uit de verankering van het communisme en het marxisme-leninisme in haar statuten en partijprogramma, evenals de betrokkenheid van de NCPN bij de internationale communistische beweging;
• de partij volledig besef heeft van het historische gewicht dat de naam Communistische Partij van Nederland (CPN) draagt;
• de partij het vertrouwen heeft dat deze stap wordt gesteund door haar buitenlandse zusterorganisaties die de internationale communistische beweging vormen;
• er vandaag de dag geen andere politieke partij in Nederland bestaat die aan alle bovengenoemde overwegingen voldoet en die op redelijke gronden aanspraak kan maken op de naam Communistische Partij van Nederland (CPN) zonder haar geschiedenis te schofferen;

besluit de partij haar naam te wijzigen van Nieuwe Communistische Partij-NCPN (in de volksmond Nieuwe Communistische Partij van Nederland) naar Communistische Partij van Nederland (CPN).

1. Aanvankelijk waren ook de formuleringen ‘Communistische Partij in Nederland’ of 'Communistische Partij (van) Holland’ gangbaar. Later werd de naam Communistische Partij van Nederland en de afkorting CPN consequent gehanteerd.