Op 1 september is het grootste deel van Nederland weer aan het werk en kunnen we ons voorbereiden op nieuwe vakbondsacties in het kader van de sociale zekerheid. De WW, de WIA en de AOW zijn nog steeds een bezuinigingspost waar de burgerlijke regering likkebaardend naar kijkt om de begrotingstekorten – veroorzaakt door ongekende uitgaven aan de oorlogsindustrie en defensie – te kunnen dichten. Hierbij lijkt de mogelijkheid voor Jettens minderheidskliek tweevoudig: een akkoord over rechts of over links. Prinsjesdag komt dichterbij en de oorlogsmachine moet betaald worden.
De grote spelers in de oppositie, JA21 en Progressief Nederland, prediken dwingend deze tweesplitsing: “over links met PRO, of over rechts met JA21 en één andere partij”.1 Bij PRO en JA21 zouden de concessies groot moeten zijn. Van PRO kunnen we een eis om enorme defensie-uitgaven met een ‘sociaal karakter’ verwachten, JA21 eist hetzelfde, maar met een nóg grotere rekening voor de arbeidersklasse. Kleine oppositiekrachten als SGP, BBB, ChristenUnie en 50Plus schuiven eisen rondom gedetailleerdere zaken, zoals draagmoederschap, naar voren.2
Ondertussen zijn de vakbonden in rep en roer over de voorgestelde afkalving van de sociale zekerheid die het minderheidskabinet in het regeerakkoord voorstelden. Het vooruitzicht op gigantische en onomkeerbare grepen uit de WW- en WIA-potten en een extreme versobering van de AOW hebben de oren doen spitsen. Veel leden van de NCPN en CJB hebben zich dan ook als FNV-kaderleden actief ingezet om bij te dragen aan de mobilisatie van hun collega’s in de eerste protestacties rond de Dag van de Arbeid en regionale acties en stakingen afgelopen juni.
De grenzen van het poldermodel
De FNV lijkt met de komst van een nieuw bestuur, een reorganisatie en met name een nieuwe frontman in de vorm van Hans Spekman (voorheen voorzitter van de PvdA), aangesteld door Lodewijk Asscher (voorheen partijleider van de PvdA) een nieuw elan gevonden te hebben, dat bij de vakbond met name in de vorm tot uiting komt. Over het reformistische karakter van de FNV heeft Manifest al dikwijls gepubliceerd: er is een overweldigend gebrek aan een klassengerichte vakbeweging, die een wapen moet zijn in de hand van werkend Nederland tegen de uitbuiting van haar arbeid.3 Dit in plaats van een polderende bond die door een aristocratische werkorganisatie van teleurstelling naar teleurstelling wordt gesleept met behulp van ‘sociale akkoorden’ die eerder de verzoening in plaats van de onvermijdelijke strijd tussen uitbuiter en arbeider opzoekt.
Net als bij de voorgaande grootschalige aanvallen op de sociale zekerheid mobiliseert de bond haar leden alsnog om actie te voeren tegen de plannen van het kabinet. Dit doet zij niet vanuit de wetenschap dat er strijd tussen de klassen plaatsvindt in de echte, harde werkelijkheid, maar omdat we als maatschappij keuzes moeten maken die ‘eerlijk’, ‘waardig’, of ‘goed voor iedereen’ zijn. Onder dit mom kiest de FNV al lange tijd een slappe middenweg tussen de belangen van kapitalist en proletariër en worden gefaalde acties geweten aan de luiheid of inactiviteit van vakbondsleden of gaat de schuld zelfs naar niet-leden.
Hierbij kiest de bond in de regel het bondgenootschap of zelfs de gelijkschakeling met de burgerlijke sociaaldemocratie. Deze sociaaldemocratie is de afgelopen decennia al zo verrechtst dat zij de reëel bestaande belangen van de arbeidersklasse niet eens meer pretendeert te behartigen. In ruil hiervoor krijgen we loze en arbitraire termen als eerlijkheid, progressie of intersectionaliteit. Bij de vraag of deze woorden al sinds de jaren 1990 niet eerder een constante materiële verslechtering voor arbeiders en hun gezinnen belichamen, laten we het antwoord aan de lezer. In dit antwoord ligt overigens ook de afkeer van veel Nederlandse arbeiders tegenover burgerlijk links besloten.
Van Wassenaar tot vandaag
We zien de FNV tekenen voor achtereenvolgens de loonmatigingen van het Akkoord van Wassenaar (1982) en de voortzetting hiervan in 1993, de flexibilisering van onze arbeidscontracten bij het Flexakkoord (1996), de verkorting van de WW van 38 naar 24 maanden bij het Sociaal Akkoord in 2013 en (niettemin, na jaren actievoeren,) het met een knijpende neus accepteren van het Pensioenakkoord van 2019. De taal van de actie lijkt altijd in het belang van arbeiders te zijn, maar ondertussen wordt de handtekening door de opportunistische sociaaldemocratie in de polder gezet.
Nu dreigt er zich weer eenzelfde situatie zich voort te doen. In september zijn er grootschalige stakingen en acties, waar we allemaal weer aan mee zullen moeten doen, omdat dit de plek is waar de strijd gevoerd wordt. De taal van de FNV bleek al dikwijls strijdbaar, maar de inhoud van de akkoorden reactionair. De schuld kan dan weer afgeschoven worden op de arbeidersklasse zelf. Het is van het allergrootste belang dat de klassenbewuste leden van de FNV zich verzetten tegen een handtekening onder weer een verslechtering van verworvenheden, die gaat betalen voor het op gang brengen van een ongekende oorlogseconomie. In onze tijd is dit de oorlogseconomie van het kapitaal, dat wereldwijd onderling wedijvert om grondstoffen, transportroutes, afzetmarkten en bovenal: vers uit te buiten loonarbeiders, voor zover deze niet sneuvelen aan het front. Alle politieke partijen in het Nederlandse parlement die iets voorstellen, steunen dit imperialisme.
Het is alleen de eenheid van arbeiders, door zichzelf vrijgemaakt van de halfslachtige professionele bemoeienis van baantjesjagers in de top van haar vakbonden en de opportunistische klassenverzoening van parlementair links, die deze aanvallen op het levenspeil écht kunnen stoppen. Voor een klassenbewuste vakbond, die zich inzet voor een maatschappij waarin arbeiders niet langer om de kruimels vechten, maar de bakkerijen uit de greep van het kapitaal losmaken om er enthousiast in te werken en samen de honger van de wereld te stillen.
Niels Everts is lid van de Commissie Bedrijven- en Vakbondswerk van de NCPN.
Wil je een abonnement op Manifest?
Met jullie hulp garanderen we een communistische visie op de actualiteit in Nederland
Manifest is de krant van de NCPN die maandelijks verschijnt. Met Manifest blijf je op de hoogte van de actualiteit en van onze acties. Manifest belicht verschillende aspecten van de strijd in binnen- en buitenland, en publiceert analyses die inzicht bieden in de nationale en internationale ontwikkelingen vanuit een marxistisch-leninistisch perspectief. Neem nu een abonnement op Manifest of vraag een gratis proefabonnement aan.
Abonneer Nu!
