De herfst is nog maar net begonnen en de burgerlijke economen, overheid en media trekken nu al aan de bel: de stijging van de gasprijzen is niet te stoppen en er staat ons een dure winter te wachten. Nieuwskanalen bereiden ons voor op de kou door te roepen dat onze gasvoorraden niet gevuld kunnen worden, terwijl de energieleveranciers wijzen naar de oorlog met Iran om de verhoging van gasprijzen te rechtvaardigen. Politici hebben het intussen te druk met bommen bestellen om een gascrisis te voorkomen. Het wordt allemaal gepresenteerd als een feit: we hebben het straks maar te doen met onverwarmde woningen, dure boodschappen en hoge gasprijzen. Moeten we dat dan maar accepteren?
De ‘magie’ van rijzende prijzen onthuld
Laten we eens naar de cijfers kijken. Allereerst die lage gasvoorraden. Deze voorraden zijn in oktober maar net boven de 50 procent gevuld en zullen waarschijnlijk niet veel hoger komen dan 60 procent op zijn piek, wat ook het niveau van de gasvoorraden was toen de wereldeconomie in 2021 voor grote delen verlamd was door de coronapandemie. Volgens de Gasunie moeten deze tot minstens 80 procent gevuld zijn om het land te voorzien van voldoende gas in de winter. We hebben dus acuut meer gas nodig. Dit creëert gunstige omstandigheden voor gasproducenten en -leveranciers om een vraag-en-aanbod goocheltrucje te doen.
De Verenigde Staten zijn een van de profiterende tovenaars van deze eigenlijk kunstmatige schaarste van gas. Vanaf de vroege jaren zeventig tot aan de crisis van 2008 hadden de Verenigde Staten een gelijkmatige aardgasproductie. Deze steeg nauwelijks boven de 680 miljoen m³ per jaar. In 2008 was er een omslagpunt en schoot de productie de lucht in. De laatste achttien jaar is deze productie grofweg verdubbeld, tot wel 1,36 miljard m³ in 2025. Kapitaal zoekt altijd nieuwe afzetmarkten om zijn groei te blijven stimuleren en zijn winstgevendheid in stand te houden. Deze groeiende productie van gas moet dus ergens zijn waardering vinden. Met andere woorden, er wordt steeds meer gas geproduceerd dat ook in grotere mate verkocht moet worden om winst te blijven genereren.
Als de verhoogde gasprijzen in de context van de oorlogen in Oekraïne en Iran worden geplaatst, wordt de kapitalistische ‘magie’ van alsmaar stijgende gasprijzen onthuld. Deze oorlogen zijn namelijk de fundering waar het Euro-Atlantische kapitaal een nieuwe weg uit de crisis op probeert te bouwen. Gas uit Rusland en Iran wordt geweerd waardoor de Europese markten steeds afhankelijker worden van die groeiende productie van Amerikaans Liquefied Natural Gas (LNG). Ons land moet hierdoor concurreren met tientallen andere landen om dezelfde LNG af te nemen. Neem onze lage gasvoorraden mee in deze rekensom en het wordt dan duidelijk hoe de vraag naar gas, en de daaraan gerelateerde gasprijs, zo hoog kan zijn. Er is helemaal geen daadwerkelijk tekort aan gas in de wereld. De kapitalisten gebruiken oorlog om kunstmatige tekorten te creëren en zo hun positie op de markt, en daarmee hun winsten, veilig te stellen. De werkende klasse wordt achtergelaten met een tariefstijging van maar liefst twaalf euro per maand voor toegang tot het gasnet.
Uitbuiting via verhoogde gasprijzen
De kapitalisten zoeken altijd naar manieren om hun winsten te maximaliseren en dit hangt af van hoeveel zij de uitbuitingsgraad kunnen laten toenemen. Als werkend persoon produceer je waren of lever je diensten. Dit werk creëert meerwaarde die je baas, de kapitalist, in eigen zakken steekt. Dat is hoe winst tot stand komt. De kapitalist kan de prijzen verhogen en tegelijk de lonen proberen te drukken, waardoor je als werker in feite minder koopkracht overhoudt en de kapitalist met een hogere winst naar huis gaat. Als de gasprijzen omhoog gaan en onze lonen relatief niet of nauwelijks mee stijgen, kan de kapitalist dus meer winst maken. De rijken genieten van een verwarmde woning en gunstige financiële vooruitzichten terwijl werkend Nederland op deze manier zowel op de werkvloer als via de energierekening wordt uitgebuit. Dan nogmaals de vraag, moeten wij de verhoging van gasprijzen dus accepteren? Natúúrlijk niet!
Laat de rijken beven in een dure winter
De rijken bibberen harder van een georganiseerde en strijdbare werkende klasse dan wij ooit zullen rillen van de winterse kou. De laatste paar jaren lieten keer op keer zien dat strijd ervoor kan zorgen dat de werkende klasse haar verworvenheden en koopkracht kan verdedigen tegen afbraak en verhoging van prijzen. Als het neerkomt op een verhoging van gasprijzen is er dus ook weer een strijd vanuit de arbeidersklasse nodig. De stijging van gasprijzen komt voort uit een zogenaamde schaarste die door het beleid van de kapitalistische klasse zelf is ontstaan. Het is daarom absolute waanzin dat de rekening bij werkende mensen wordt neergelegd. Accepteer dit niet en durf de strijd aan te gaan om te voorkomen dat werkend Nederland deze winter in de kou staat.
Bronnen zijn bekend bij de redactie.
Wil je een abonnement op Manifest?
Met jullie hulp garanderen we een communistische visie op de actualiteit in Nederland
Manifest is de krant van de CPN die maandelijks verschijnt. Met Manifest blijf je op de hoogte van de actualiteit en van onze acties. Manifest belicht verschillende aspecten van de strijd in binnen- en buitenland, en publiceert analyses die inzicht bieden in de nationale en internationale ontwikkelingen vanuit een marxistisch-leninistisch perspectief. Neem nu een abonnement op Manifest of vraag een gratis proefabonnement aan.
Abonneer Nu!
