Het roer moet om: stop de sociale afbraak en de oorlogstrom!

Met 1 mei in aantocht maken vakbonden zich klaar om een strijdbaar signaal af te geven richting het kabinet. Dat is hard nodig, want ondanks alle mooie verkiezingspraatjes heeft dit kabinet frontaal de aanval ingezet op de sociale verworvenheden van de werkende klasse. Strijd tegen het afbraakbeleid en de dure oorlogspolitiek is onmisbaar om onze sociale voorzieningen, rechten en inkomens te verdedigen.

Arbeidsrechten onder vuur

De AOW, WW, WIA; het hele sociale zekerheidsstelsel wordt gesloopt als ze in Den Haag ongestoord hun gang mogen gaan. De geplande bezuinigingen in de zorg, die de zorg nog duurder maken, zullen schrijnende gevolgen hebben. Vooral voor de mensen die het niet zo breed hebben. Op het onderwijs wordt dit jaar 800 miljoen bezuinigd, precies zoals het kabinet Schoof had bedacht, ondanks alle loze beloftes van D66 die zo brutaal is om zich ‘onderwijspartij’ te blijven noemen.

Naast deze bezuinigingen bereidt het kabinet ook andere maatregelen voor die de rechten van werkers onder druk zetten. Bijvoorbeeld het ontslagrecht. Zo wil het kabinet dat aangeboden cursussen door de werkgever – waarvan het nut lang niet altijd even duidelijk is – mogen worden afgetrokken van de ontslagvergoeding. Dat gaat compleet voorbij aan het doel van de ontslagvergoeding, namelijk dat het inkomensverlies wordt opgevangen voor de werker die zijn baan kwijtraakt en een nieuwe baan moet zoeken.

Ook wil het kabinet cao’s ‘moderniseren’, waaronder het verminderen van ‘regeldruk’ (dat is hoe dit kabinet arbeidsrechten definieert). Maar ook het uitbreiden van de dispensatiemogelijkheid voor ‘nieuwe innovatieve bedrijfstakken’. Dat betekent dat zogenaamd ‘innovatieve’ bedrijven zich niet aan de cao hoeven te houden. Dit is recent bijvoorbeeld toegepast bij Picnic, dat daardoor niet hetzelfde salaris aanhoudt als andere supermarkten.

Prijsstijgingen

Het kabinet Jetten heeft dus het stokje overgenomen van het vorige extreemrechtse kabinet en zet de afbraak van de publieke voorzieningen door. Ondertussen komt er een nieuwe inflatiegolf aan die de reële besteedbare inkomens van de werkende klasse doet verdampen.

De brandstofprijzen zijn al uit de pan gerezen. Niet alleen bij de pomp houden mensen hun hart vast voor het bedrag dat ze moeten neerleggen om naar hun werk te rijden of hun kinderen van school te halen. Ook de kosten voor energie en verwarming lopen hard op. Vanaf 2028 komt er nog een extra Europese CO2-heffing op brandstof. Daarnaast stijgt de energierekening door de toenemende netbeheerkosten in verband met de ‘energietransitie’ en de uitbreiding van het stroom- en gasnetwerk.

Deze prijsstijgingen zullen doorwerken in het algemene prijspeil. Alle producten vereisen immers brandstof en energie om te maken, te vervoeren en te verkopen.

Fabeltjes

Terwijl alles duurder wordt, roept de president van De Nederlands Bank, Olaf Sleijpen, op vooral niet de lonen te verhogen, want dat zou tot hogere prijzen leiden. Dit is het oude fabeltje van de ‘loon-prijsspiraal’, dat kapitalisten al eeuwen roepen zodra werkers loonsverhoging eisen. De lonen omhoog betekent niet dat geld minder waard wordt (en producten dus duurder worden), het betekent een verandering in de verhoudingen tussen arbeid en kapitaal: meer loon voor de arbeiders betekent wat minder winst voor de kapitalisten.

Overigens moet je wel echt geen schaamte kennen om als bankier die een half miljoen verdient te verkondigen dat de werkers maar moeten accepteren dat hun reële salaris er nog verder op achteruitgaat.

Smoesjes

Ondertussen weigert het kabinet vooralsnog effectieve maatregelen te nemen tegen het acute probleem van de brandstofprijzen. Het kabinet zaait verwarring om onder zijn verantwoordelijkheid uit te komen.

Zo wordt ons voorgeschoteld dat het verlagen van accijns of btw, of het instellen van een prijsplafond, miljarden aan belastinginkomsten kost en het beter zou zijn om met gericht beleid lage inkomens te steunen. De Haagse smoesjesmachine draait weer als vanouds: want juist voor de lage inkomens zijn indirecte belastingen zoals accijns of btw het meest oneerlijk. Iedereen betaalt aan de pomp immers hetzelfde belastingtarief.

Schrap accijnzen en btw, en belast de vermogens en de miljoenenwinsten van de grote bedrijven, die nu nagenoeg vrijgesteld zijn van belasting en vaak zelfs worden gesubsidieerd. Dan zal er meer dan genoeg beschikbaar zijn om de prijzen binnen de perken te houden voor de mensen die moeten tanken om naar hun werk te gaan. Dan zal er zelfs genoeg zijn om het openbaar vervoer wat goedkoper te maken. Want alle praatjes over het klimaat en pleidooien om vaker het ov te gebruiken ten spijt, de ov-tarieven zijn weer fors gestegen. Voor een enkeltje Amsterdam-Groningen betaal je meer dan 33 euro. Zie maar hoe je thuiskomt.

Toch moeten we ook stilstaan bij de oorzaken van deze nieuwe inflatiegolf; de oorlog die momenteel de bevolking van het Midden-Oosten teistert. Deze factor komt bovenop de oorlog in Oekraïne en het beleid om goedkope Russische brandstof te vervangen door duur Amerikaans LNG, wat ook al tot flinke prijsstijgingen leidde.

Verwennerij

Niet iedereen in dit land wordt met dezelfde problemen geconfronteerd. Sterker nog, sommigen profiteren. Want terwijl voor de werkende klasse de energierekening stijgt en er van ons belastinggeld tientallen miljarden worden geïnvesteerd in de ‘energietransitie’ en uitbreiding van het overvolle stroomnet, blijkt er wel ruimte te zijn op dit stroomnet voor zeven gloednieuwe megadatacentra. Elk centrum slurpt evenveel energie als een grote stad. Bovendien nemen ze veel grond in beslag – dezelfde grond die het kabinet niet kan vinden om huizen te bouwen om iets aan de woningnood te doen.

Niet alleen sommige energiereuzen verdienen goed in deze tijden. Terwijl publieke voorzieningen worden wegbezuinigd en arbeidsrechten onder vuur worden genomen, gaan tientallen miljarden extra naar defensie. De winsten van bedrijven in de oorlogsindustrie schieten door het plafond.

Zo krijgt het kapitaal via verschillende wegen tientallen, zelfs honderden miljarden toegeschoven van het kabinet. De belangen van de werkende klasse en de kapitalistenklasse staan altijd tegenover elkaar. Het is duidelijk aan welke kant dit kabinet staat.

Wereld in de fik

Al die uitgaven voor defensie houden natuurlijk verband met de internationale ontwikkelingen. De VS en Israël hadden erop gerekend snel de situatie onder controle te krijgen na het uitschakelen van de Iraanse leiding, maar hebben dat verkeerd ingeschat.

De oorlog duurt nu een maand. In reactie op de Amerikaans-Israëlische bombardementen die de Iraanse bevolking teisteren, heeft Iran Israëlische en Amerikaanse militaire bases in de regio onder vuur genomen, net als militaire bases, energievoorzieningen en andere infrastructuur in Saoedi-Arabië, de Verenigde Arabische Emiraten, Qatar, Irak, Koeweit en de Britse basis op Cyprus. Iran controleert de straat van Hormuz die een belangrijke rol speelt in de wereldwijde handel en energievoorziening.

De ontwikkelen kunnen alle kanten op. De VS sturen meer schepen en militairen naar de regio, maar hebben ook de deur opengezet voor onderhandelingen. Kenmerkend is dat de oorlog in Iran ook vervlochten raakt met de oorlog in Oekraïne, zoals met de nieuwe militaire samenwerking die Oekraïne is aangegaan met Saoedi-Arabië.

De aard van de oorlog

Deze oorlog wordt niet gevoerd omdat Netanyahu en Trump zich opeens bekommeren om de bevolking van Iran en daar een democratie willen vestigen, of omdat Israël – het land dat zelf illegaal kernwapens bezit – bang is dat Iran illegaal kernwapens kan maken.

Het betreft een imperialistische oorlog. Dat wil zeggen dat het een oorlog is die wordt gevoerd voor de belangen van de kapitalistenklasse. Er vindt een felle strijd plaats om de controle over grondstoffen, markten, transportroutes en geopolitieke invloedssferen, die de drijfveer is achter de oorlog.

De VS voelt dat zijn positie wordt bedreigd door de opkomst van China, dat economisch maar ook politiek en militair zijn invloed in de wereld uitbreidt. Iran is een belangrijke schakel in de Chinese ‘zijderoute’. Een transportroute die China verder probeert te ontwikkelen, met als doel de economische activiteit van Chinese bedrijven te bevorderen die actief zijn in, of handelen met, Europa en Afrika.

Deze ontwikkeling botst echter op de belangen van Verenigde Staten en Israël, die de India-Midden-Oosten-Europa Economische Corridor (ook wel IMEC) proberen te ontwikkelen ten gunste van met name Amerikaans maar ook Europees kapitaal. Daarom is het voor de VS van belang wie er in Iran aan het roer is en met wie zij willen samenwerken.

Bovendien is Iran, net als Venezuela, zeer belangrijk voor China’s energietoevoer (ongeveer 20%). Deze goedkope energietoevoer heeft de VS in de afgelopen maanden proberen uit te schakelen.

Steden in Libanon met grond gelijk gemaakt

In de context van deze concurrentiestrijd probeert de heersende klasse van elk land zijn positie in het internationale imperialistische systeem te versterken. Israëlische ministers spreken openlijk van een ‘Groot-Israël’.

In dat kader escaleert de Israëlische agressie tegen Libanon. Met grootschalige bombardementen en een grondoffensief heeft Israël steden in het zuiden van Libanon met de grond gelijk gemaakt. Duizenden doden en gewonden. Meer dan een miljoen inwoners van Libanon (20% van de bevolking) is inmiddels ontheemd.

Ook het Palestijnse volk wordt dagelijks geconfronteerd met geweld en moorden door het Israëlische leger en kolonisten. In Jemen gaan de aanvallen van Saoedi-Arabië, Israël en de VS door. Er vindt een enorme humanitaire crisis plaats en miljoenen mensen lijden honger.

Oorlogstrom roffelt ook in Nederland

Ondertussen horen we de oorlogstrom ook in Nederlands steeds luider en sneller roffelen. Er wordt openlijk gesproken over een ‘oorlogseconomie’. De regering werkt ijverig aan het halen van de NAVO-norm, overigens met steun van vrijwel de gehele ‘oppositie’. Via de reclamespotjes, inloopdagen en roadshows worden ook steeds meer mensen –vooral jongeren– gelokt voor een baan bij defensie.

Dit zou allemaal voor onze ‘veiligheid’ zijn. Maar defensie wordt nu ontwikkeld op basis van de behoeftes van de NAVO. Zo zijn momenteel Nederlandse straaljagers in Japan aan het oefenen hoe ze snel overal in de wereld ingezet kunnen worden. Dat materiaal en die oefeningen hebben weinig te maken met de verdediging en veiligheid van Nederland. Ze hebben te maken met imperialistische interventies en oorlogen in het buitenland, waar Nederlandse strijdkrachten niets te zoeken hebben.

Bovendien is het juist de betrokkenheid van Nederland bij de NAVO die ons tot doelwit maakt en onze veiligheid in het geding brengt.

Sterke vakbeweging hard nodig

Tegenover al deze ontwikkelingen heeft de arbeidersklasse een sterke en strijdbare vakbeweging nodig. Een vakbeweging die een helder standpunt inneemt lijnrecht tegenover het afbraakbeleid en de oorlogspolitiek. Een vakbeweging die opkomt voor de inkomens, rechten en publieke voorzieningen van de werkende klasse.

De afgelopen tijd werd de FNV geteisterd door de onrust en bestuurscrisis. Wat aan de oppervlakte een conflict tussen personen lijkt, heeft echter diepere wortels in de organisatiestructuur van de FNV en de strategie van de vakbond. We moeten lessen trekken uit deze ontwikkelingen en er sterker uit komen.

In de strijd tegenover de aanval die het kabinet en de werkgevers hebben ingezet op onze rechten en inkomens, hebben we een strijdbare, democratisch georganiseerde en sociaal veilige vakbond nodig. Een vakbond die goed inziet dat de belangen van de werkende klasse en de kapitalistenklasse niet verenigbaar zijn.

Op 1 mei kunnen we een duidelijk signaal afgeven aan het kabinet en richting de bazen. Dat ze moeten afblijven van onze sociale zekerheid! Dat ze moeten stoppen met de bezuinigingen in de zorg en het onderwijs! Dat we eerlijke beloning willen voor ons werk! Dat we vrede willen en geen militarisering en oorlog!

Perspectief

In het kapitalisme stapelt de rijkdom zich op bij een kleine minderheid. Voor de grote meerderheid van de bevolking brengt dit systeem constante achteruitgang. Het onderliggende probleem is dat de grote bedrijven in handen zijn van private kapitalistische eigenaren, die onderling concurreren en winst willen maken. Maar hun winst en concurrentievermogen vereist dat de werkende klasse wordt onderbetaald, dat publieke voorzieningen worden afgebroken, zelfs dat oorlogen worden gevoerd om toegang te houden of krijgen tot grondstoffen, transportroutes en markten.

Het roer moet om. Anders dan alle andere partijen die dit kapitalistische systeem in stand willen houden, strijdt de NCPN voor een andere, socialistische maatschappij. Een maatschappij waarin de grote bedrijven in handen zijn van de bevolking. Zodat de winst niet langer bepalend is, maar de economie centraal kan worden gepland op basis van de behoeften van de bevolking. Zodat sociale voorzieningen, onderwijs en zorg niet langer verschijnen als een ‘kostenpost’ die de winst in de weg zit, maar juist als onderdeel van het doel van de economie om de maatschappelijke behoeften te bevredigen.

Dit is het perspectief waar communisten voor strijden. Een strijd waarin samenwerking, solidariteit en kameraadschap het winnen van het individualisme, egoïsme en carrièrisme dat de burgerlijke politieke partijen kenmerkt.