Het doel van het op 12 juni 2026 in werking tredende Europese Migratie Pact was het zogenaamd ‘reguleren’ van migratie. Door strengere controles aan de ΕU-buitengrenzen, het intensiveren van de screening van asielzoekers en het verdelen van de ‘kansrijken’ onder de economisch meer ontwikkelde EU-landen. Tegelijkertijd wordt er afbreuk gedaan aan de rechten van migranten, en worden de ‘kansarmen’ in detentie aan de EU-grenzen gezet en teruggestuurd naar ‘veilige’ landen waarmee de EU al terugkeerdeals had gesloten.
De feiten rond Ceuta
Voordat de haan driemaal kraaide, is de ‘effectiviteit’ van het pact al volledig bewezen: tenminste 99 doden en tientallen vermisten, waaronder minderjarigen. De slachtoffers zijn vooral van Marokkaanse komaf. Ze probeerden de Spaanse enclave van Ceuta in Marokko te bereiken, zelfs zwemmend, op 29 juli 2026. De Spaanse sociaaldemocratische regering van Pedro Sánchez heeft naar eigen zeggen tenminste 70.000 ‘illegalen’, die Spaans territorium ‘binnenvielen’, met de inzet van Guardia Civil (lees: met grof geweld) tegengehouden en teruggestuurd naar Marokko.
Het is zeker niet de eerste keer dat zoiets, met dodelijke gevolgen, plaatsvindt, rond de Spaanse enclaves Ceuta en Melilla, met onder de slachtoffers ook vluchtelingen uit Afrikaanse landen, onder de ‘Maghreb’ regio. Dit was de eerste keer na de invoering van het pact en, niet toevallig, de dodelijkste. Met als dader de Spaanse regering, dezelfde regering die meermaals geprezen werd door ‘progressieve’ kringen in de EU voor haar ‘morele steun’ aan het Palestijnse volk en haar ‘dappere houding’ tegenover Trump en Israël. De harde aanpak door Spanje werd met lovende woorden omarmd door de burgerlijke EU-regeringen van alle politieke ‘kleuren’. Van de extreemrechtse Italiaanse regering (die aanvankelijk met bevriezing van het Schengen verdrag met Spanje dreigden) tot de centrumrechtse Franse regering en de neoliberale Griekse regering, wiens minister van buitenlandse zaken zelfs het volledige afschaffen van het recht op asiel tijdens zulke ‘hybride aanvallen’ voorstelde. De mogelijke schending van artikel 19.1 van het Handvest van de Grondrechten van de Europese Unie (‘collectieve uitzetting is verboden’) of van het ‘recht op asiel’, dat op individuele grond onderzocht moet worden1, werd daarmee genegeerd.
Geopolitieke achtergrond en EU-aanpak
Tussen Spanje en Marokko bestaan spanningen in het kader van de kwestie van de West-Sahara en de Polisario verzetsbeweging, die een directe invloed hebben op het ‘controleren’ van de grenzen tussen die landen. De tegenstellingen tussen Spanje en Marokko weerspiegelen een soortgelijke tendens die we zien bij burgerlijke landen in de regio. Zulke spanningen vinden namelijk ook al jaren plaats tussen Turkije en Griekenland, tussen Wit-Rusland en Polen en Litouwen maar ook tussen EU-landen. De gemeenschappelijke noemer is uiteraard dat vluchtelingen en migranten geïnstrumentaliseerd worden door kapitalistische landen binnen de EU en NAVO, maar ook tussen verschillende imperialistische blokken. Zij gebruiken - of eigenlijk misbruiken - slachtoffers van oorlogen en armoede, die weer het gevolg zijn van de jacht van de burgerij op grondstoffen, marktroutes en invloedssferen. Mensen worden gezien als tafeltennisballetjes, als afval dat niemand in zijn tuin wil hebben. De burgerlijke media reproduceren deze redenering, zonder de oorzaken van migratie te benoemen, zodat één specifiek land of één imperialistisch blok (met name het Euraziatische, met vooral Rusland als ‘boosdoener’), dat ‘buitenproportionele druk’ op de EU uitoefent, als dé bron van menselijke ellende en ‘internationale onrust’ bestempeld wordt.
Deze redenering heeft als doel de gewelddadige reacties van EU-landen tegenover wanhopige migranten en vluchtelingen te vergoelijken en bovenal, zoals eerder bovengenoemd, de oorzaken van migratie te verdoezelen. Er wordt dus geïmpliceerd dat deze mensen geen enkele reden hebben om te vluchten naar Europa, maar dat ze er zelf voor kiezen de EU te ‘bestormen’ (vergelijkbaar met handelingen van ‘huurlingen’) of dat ze simpelweg slachtoffers van bedrog zijn van meedogenloze mensensmokkelaars (die eerder het symptoom van het ‘illegaliseren’ van migratie zijn dan de oorzaak). Met als gevolg dat racistische reflexen onder de werkende klasse geheractiveerd worden.
Kunnen we meer Ceuta’s en Melilla’s verwachten?
Het is helaas bijna zeker dat zulke tragedies geen ‘uitzonderlijke’ plaatselijke incidenten zullen zijn. De concurrentie van de EU met andere imperialistische blokken intensiveert en hun economieën en maatschappijen militariseren. Het reactionaire Europese Migratie Pact sluit hier perfect bij aan. Grootschalige tragedies met honderden drenkelingen in de Middellandse zee of verlaten vluchtelingen in de Sahara die sterven door uitputting, uithongering en uitdroging zijn in ieder geval nooit gestopt. Sterker nog, deze ‘incidenten’ zijn eigenlijk zo vaak in het nieuws dat ze niet meer zo veel indruk maken. Met het nog ‘effectievere’ Europese Migratie Pact mogen we verwachten dat de gevolgen alleen maar erger worden. Het doel van het pact was nooit de oorzaken van migratie aanpakken, maar vluchtelingen en migranten nog meer ontmenselijken en onderdrukken en de ‘kraan’ open en dicht te draaien overeenkomstig met de behoeftes van de heersende klasse.
Onze taak, als communisten, is de arbeidersklasse te laten beseffen dat vluchtelingen en migranten slachtoffers zijn van het zelfde inhumane systeem. Kapitalisme in het hoogste stadium: het imperialisme. Een systeem dat de werkende mensen, ongeacht afkomst, nationaliteit en religie blijft uitbuiten om de winsten van het kapitaal te waarborgen en vergroten.
Nikiforos is lid van de Commissie Antiracisme en Antifascisme van de NCPN.
- Art. 18 van de EU Handvest, o.g.v. het VN Verdrag van Geneve (‘Vluchtenlingenverdrag’).
Gerelateerde artikelen
Wil je een abonnement op Manifest?
Met jullie hulp garanderen we een communistische visie op de actualiteit in Nederland
Manifest is de krant van de NCPN die maandelijks verschijnt. Met Manifest blijf je op de hoogte van de actualiteit en van onze acties. Manifest belicht verschillende aspecten van de strijd in binnen- en buitenland, en publiceert analyses die inzicht bieden in de nationale en internationale ontwikkelingen vanuit een marxistisch-leninistisch perspectief. Neem nu een abonnement op Manifest of vraag een gratis proefabonnement aan.
Abonneer Nu!
