Hittegolven worden in Nederland steeds normaler. Iedereen merkt dat, maar zeker mensen die in de hitte buiten moeten werken. Het werk wordt zwaarder en soms zelfs onmogelijk om veilig uit te voeren. Langdurige hitte kan leiden tot concentratieverlies, uitputting en in ernstige gevallen een hitteberoerte. Als postbezorger heb ik gemerkt dat mijn collega’s en ik bij extreem weer vaak op onszelf aangewezen zijn om het werk veilig te houden.
Tijdens de hittegolf van juni vroegen veel bedrijven mensen door te werken, ondanks de hoge temperaturen. Dit komt doordat de Arbowet geen duidelijke regels bevat voor hitte. Er is bijvoorbeeld geen maximumtemperatuur voor fysiek werk buiten. In de wet staat dat bedrijven maatregelen moeten nemen om veilig werken mogelijk te maken, maar ze mogen zelf bepalen welke maatregelen zij nodig vinden. In de praktijk bepaalt het bedrijf dus zelf wat ‘veilig’ is en weegt het de gezondheidsrisico’s af tegen de kosten.
Vrijheid op papier
PostNL nam tijdens de hittegolf een aantal maatregelen. Er werden wijken samengevoegd en het bezorgtijdvak werd verruimd. PostNL adviseerde postbezorgers tijdens code oranje om tussen twaalf en drie niet te werken en om zelf te bepalen wanneer zij werken niet meer verantwoord vonden. Pas toen de overheid code rood uitriep, stopte de postbezorging. Het lijkt alsof er rekening gehouden werd met de postbezorgers, maar hoe pakten deze maatregelen uit?
In de praktijk werd de verantwoordelijkheid bijna volledig afgeschoven op het personeel. PostNL zei dat postbezorgers zelf hun grenzen mochten bepalen en dat werken in de avond mocht, als zij dit wilden. Maar nergens stond dat de postbezorgers hun werk niet af hoefden te maken en post mochten laten liggen. Daardoor voelde werken in de late avond voor veel van hen niet als een optie, maar een noodzaak. Veel postbezorgers hebben ook nog andere verantwoordelijkheden, zoals mantelzorg, kinderen of een andere baan. Zij konden niet zomaar hun dagindeling aanpassen. Sommigen van hen gingen toch tussen twaalf en drie op pad, omdat zij dit zagen als enige oplossing om hun werk af te krijgen, ook al raadde het KNMI zware lichamelijke activiteiten in dat tijdvak af vanwege serieuze gezondheidsrisico’s. PostNL gaf de werknemers op papier dus veel vrijheid, maar stoppen was voor veel postbezorgers geen reële optie.
Er waren ook andere maatregelen denkbaar om het werk van de postbezorgers te verlichten. Van mijn collega’s hoorde ik allerlei voorstellen. Veel van hen hadden liever gehad dat de post standaard naar de volgende dag was doorgeschoven, zodat ze alles vroeg in de ochtend konden bezorgen. Sommigen vroegen zich af of er geen onderscheid gemaakt had kunnen worden tussen urgente post en post die kon wachten tot na de hitte. Verder werden voorstellen gedaan als extra personeel inhuren en investeren in koelvesten. Als de postbezorgers inspraak hadden gehad op het beleid, waren er waarschijnlijk andere keuzes gemaakt.
Scheve machtsverhouding
De druk om te werken in extreme hitte beperkt zich niet tot postbezorgers, maar geldt ook voor bijvoorbeeld bouwvakkers, bezorgers, landarbeiders en luchtvaartpersoneel. Bijna tien procent van de Nederlandse arbeiders werkt buiten en wordt dus direct blootgesteld aan de hitte. Zij kunnen zich niet beroepen op de wet als hun werkgever hen vraagt door te werken. De minister van Werk en Participatie, Thierry Aartsen, vindt het onnodig om dit in de wet te regelen: “We zijn allemaal volwassen mensen. Werkgevers en werknemers moeten samen zorgen op de werkvloer dat het prettig werken is.” Deze gelijkwaardigheid is een illusie. De individuele arbeider staat machteloos tegenover een enorme organisatie waar hij ook nog afhankelijk van is voor zijn inkomen. Juist daarom hebben mensen behoefte aan duidelijke wettelijke grenzen.
Wachten tot bedrijven uit zichzelf veranderen is niet de oplossing. Zolang werknemers niets te zeggen hebben op de werkvloer, zullen hun belangen ondergeschikt blijven. Daarom is het zo belangrijk dat werknemers zich samen sterk maken voor hun belangen. Via vakbonden en collectieve actie kunnen zij daadwerkelijk invloed uitoefenen op hun eigen werk, bijvoorbeeld door wettelijke regels voor hitte af te dwingen. Eén postbezorger die eigenlijk niet wil doorwerken in de hitte, durft misschien geen nee te zeggen. Daarom vraagt PostNL ons uitdrukkelijk om altijd individueel de manager op te bellen als we willen stoppen met werken. Maar als we samen het werk neerleggen, staan we sterker en kunnen we zorgen voor veiligheid op de werkvloer!
Dit artikel is ingezonden door een PostNL-medewerker. De naam van deze persoon is bij de redactie bekend.
Wil je een abonnement op Manifest?
Met jullie hulp garanderen we een communistische visie op de actualiteit in Nederland
Manifest is de krant van de NCPN die maandelijks verschijnt. Met Manifest blijf je op de hoogte van de actualiteit en van onze acties. Manifest belicht verschillende aspecten van de strijd in binnen- en buitenland, en publiceert analyses die inzicht bieden in de nationale en internationale ontwikkelingen vanuit een marxistisch-leninistisch perspectief. Neem nu een abonnement op Manifest of vraag een gratis proefabonnement aan.
Abonneer Nu!
