Tegen bezuinigingen, PRO-hervormingen?

Jesse Klaver kwam, zag en overwon. De fractievoorzitter van Progressief Nederland mocht dat verhaal verkondigen in interviews en aan talkshowtafels. De aanleiding: de ruim 6 miljard euro aan geplande bezuinigingen op de sociale zekerheid (AOW, WIA en WW) zijn door het minderheidskabinet van tafel geveegd, en nu wil Pro best de begroting van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid door de beide kamers heen stemmen. De jubelstemming is echter niet zonder meer terecht – niet voor de werkende klasse, in ieder geval.

Vooropgesteld: dát de bezuinigingen van tafel zijn, is zeker een bewijs van de kracht die een georganiseerde werkende klasse kan uitoefenen. Als er niet op meerdere momenten in verschillende sectoren werd gestaakt, dan had het kabinet ongetwijfeld de bezuinigingen lachend doorgevoerd.

Maar de kabinetsplannen waren niet alleen op dit punt slecht voor werkend Nederland. Over de hele linie wordt getracht tientallen miljarden te verschuiven, ten behoeve van de militarisering van de samenleving en het spekken van de grote vermogens.

Om slechts één voorbeeld te noemen: tegelijkertijd met het nieuws dat de 6 miljard euro aan bezuinigingen geen doorgang zou vinden, werd aangekondigd dat het kabinet van plan is de belasting op vermogens te veranderen, natuurlijk op zo’n manier dat er meer dan 15 miljard euro meer voor vermogenden overblijft.

Er zijn nog vijftien andere begrotingen, en het Belastingplan waarin alles bijeenkomt, waar geen meerderheid voor is. Daar wordt nog over onderhandeld. Belangrijk verschil: nu is Klaver namens Pro wél bereid om mee te onderhandelen en draagvlak te creëren. De harde eis: “wij praten niet zolang die 6 miljard aan bezuinigingen niet van tafel is”, is ingewilligd. In de beeldvorming kan Klaver nu als sterke partij, als kampioen van werkend Nederland, alsnog meewerken met de kabinetsplannen. Wat niet vergeten moet worden: Klaver gaf aan best te willen onderhandelen over WIA ‘hervormingen’, zolang er van tevoren maar geen vast bezuinigingstarget wordt vastgesteld.

Claimen tegen bezuinigingen te zijn, maar ze alsnog doorvoeren, dat is een trucje dat Pro-voorloper PvdA al vaker heeft ingezet. “Echt waar, met uw WAO-uitkering (de voorloper van de WIA, red.) zal niets gebeuren” beloofde Wim Kok nog. Maar, als minister van Financiën in het kabinet-Lubbers III, bleek dat niet waar. Net als nu waren de politiek en het bedrijfsleven destijds van mening dat er te veel geld ging naar zieke werkers, en uiteindelijk voerde Kok ook grote bezuinigingen op de WAO door.

Later, tijdens de kabinetten-Kok I en -Kok II, werd er ook structureel voor miljarden bezuinigd en geprivatiseerd. Dat was voor het kapitaal zowel een grote lastenverlichting als dat het een reeks nieuwe mogelijkheden bood om flink wat geld te verdienen. Geconfronteerd met het verwijt hiermee de sociale zekerheid af te breken, zei Kok “als we het stelsel niet aanpassen, hervormen, dan zijn we morgen niet in staat zekerheid te geven aan mensen die het het hardste nodig hebben. Dat is voor mij dé kern van sociale zekerheid.”

De houding van de PvdA tijdens de verkiezingen van 2012, en het uiteindelijke beleid dat ze voerde in Rutte II, is eveneens vergelijkbaar. Tijdens de campagne werd nog geroepen dat bepaalde bezuinigingen van Rutte I zouden verdwijnen, achteraf bleven die bezuinigingen gewoon staan en kwamen er nog een hoop bij; ook hier gaat het in totaal om bedragen van meerdere miljarden.

Het punt is hier niet om oude koeien uit de sloot te halen, maar om duidelijk te maken wat de functie van ‘linkse’ of sociaaldemocratische partijen is in ons huidige politieke stelsel: ze bieden – op papier! – een alternatief op het harde bezuinigingsbeleid van rechts. Eenmaal verkozen worden er compromissen gesloten, want ‘het land verdient verantwoord bestuur’, ‘als we nu niks doen is de rekening later groter’ en zo zijn er nog meer afgezaagde verdedigingen van wat uiteindelijk gewoon keihard afbraakbeleid is.

Partijen als Pro zijn daarmee juist de ideale oppositie en tegelijkertijd de ideale coalitiepartner voor een regering die bezuinigingen wil doorvoeren. De kiezer wordt voorgehouden dat het nu eenmaal niet anders kan. Klavers enthousiasme om nu wel te onderhandelen, zijn bereidheid tot hervormen, het laat zien dat ook nu Pro dezelfde taak op zich neemt: het draaiende houden van het kapitalistische systeem, maar dan ‘eerlijker’.